«ΚΑΙ ΝΕΟΝ ΕΤΟΣ ΑΡΙΘΜΕΙ Η ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΠΕΡΙΤΟΜΗ ΚΑΙ Η ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΕΡΑΡΧΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ»... ΔΕΝ ΜΙΛΑΝΕ ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΓΙΑ SANTA CLAUS!!!

«Ο ΑΗ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΜΕΓΑΣ ΑΓΙΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ»

Γράφει ο Νικήτας Αποστόλου

Το υλιστικό πνεύμα, σαν οδοστρωτήρας εξαπλώθηκε από τα μέσα του 20ου αιώνα στη χώρα μας με ύπουλο και συστηματικό τρόπο σε όλες τις πτυχές της οικογενειακής και κοινωνικής μας ζωής . 

 Το ζούμε και εφέτος τις μέρες αυτές , όταν ως γονείς ή παππούδες και γιαγιάδες, για μία ακόμη φορά θα πέσουμε στην τεράστια παγίδα να επιλέξουμε και να παρουσιάσουμε στα παιδιά και τα εγγόνια μας την ψεύτικη εικόνα ενός “καταναλωτικού Άη Βασίλη” κάτω από το στολισμένο με δεκάδες πολύχρωμα λαμπάκια έλατο. 

Ενός χοντρούλη παππού, πάνω σε ένα έλκηθρο που το σέρνουν τάρανδοι, με την κόκκινη στολή και τα ροζ μάγουλα και που στο σάκο του κουβαλάει δώρα. Το κάνουμε αβασάνιστα , μόνο και μόνο προκειμένου να προσθέσουμε μια «μαγική αίσθηση» στην εορτή της Πρωτοχρονιάς, χωρίς να σκεφθούμε πως λειτουργεί το ξενόφερτο έθιμο.

Ο ανωτέρω Saint Basil είναι εμπορική αναίδεια δυτικής κατασκευής. Είναι και βλασφημία, γιατί πήραν μία από τις πιο ιερές μορφές τής Ορθοδοξίας μας, μέσα στα νοσηρά τους μυαλά οι Δυτικοί και την μετέτρεψαν σε εμπορικό διακοσμητικό καρτούν.

Μιμούμαστε τυφλά για χρόνια την Δύση, αλλοτριωθήκαμε και αρνηθήκαμε την παράδοση μας, ως προς τον τρόπο εορτασμού της εορτής του Αγίου Βασιλείου. Διατηρούμε ευτυχώς μόνο το δικό μας έθιμο της βασιλόπιτας.

Προς την κατεύθυνση της αλλοίωσης των ηθών και, των αξιών μας συνήργησαν διαχρονικά και πολλοί “ειδικοί” λειτουργώντας μέσα στα μαζικής επικοινωνίας και ενημέρωσης.

Γενικά έχουν καταφέρει να αποδεχόμαστε ως ορθό και σωστό όλοι μας, να “γιορτάζουμε” τη μέρα αυτή μόνο ως την ημέρα αλλαγή του χρόνου. Ως ημέρα διασκέδασης και τζόγου , καταναλώνοντας και πίνοντας , με ανταλλαγή δώρων που κρατά μόνο μερικά λεπτά και ο τρόπος αυτός εορτασμού μας ενθουσιάζει.

Αρνούμαστε να γιορτάσουμε την μέρα αυτή, ενθυμούμενοι την ζωή και το έργο του και τιμώντας όπως πρέπει, τον πραγματικό τον Άγιο Μέγα Βασίλειο, την Μεγάλο Πατέρα της Εκκλησίας.

Εκείνον, που έζησε ως ασκητής, ως μοναχός και υπήρξε πρότυπο Διακόνου, Ιερέως και Επισκόπου. Που δεν ήταν φανταχτερός, καλοζωισμένος όπως η “αγορά” τον παρουσιάζει. Που γεννήθηκε στην Καππαδοκία και όχι στην Λαπωνία. 

Που ήταν ο δημιουργός του πρώτου οργανωμένου φιλανθρωπικού συγκροτήματος στην ιστορία της ανθρωπότητας της “Βασιλειάδης”. Ένα ίδρυμα όπου λειτουργούσε νοσοκομείο, ορφανοτροφείο, γηροκομείο και ξενώνας για την φροντίδα και ιατρική περίθαλψη φτωχών αρρώστων και ξένων.

Αγνοούμε εκείνον του οποίου ολόκληρη η ζωή ήταν μία αδιάκοπη φροντίδα για τον πονεμένο ή αδικημένο συνάνθρωπό του. Μια ζωή και ένα έργο που μπορεί να συμβάλλει ως πρότυπο στην υγιή ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών με τρόπο απαράμιλλο, ουσιαστικό και ανεξίτηλο.

Ο Άγιος Βασίλειος γεννήθηκε το 330 μ.Χ., στην Καισάρεια της Καππαδοκίας από πλούσια πολυμελή οικογένεια. Πήρε εγκύκλια μαθήματα στην πατρίδα του και διδάχθηκε την ρητορική από τον σοφιστή Λιβάνιο στην Κων/πολη. 

Το 352 μ. Χ. πήγε στην Αθήνα όπου παρακολούθησε για 5 χρόνια τις διδασκαλίες φιλοσόφων και κυρίως των Προαιρεσίου και Ιμέριου .

Εκεί γνώρισε ως συμφοιτητή και φίλο τον Γρηγόριο τον Θεολόγο. Επέστρεψε στην πατρίδα του και σε ηλικία 28 χρονών βαπτίστηκε Χριστιανός και αποξενώθηκε από την πλούσια περιουσία του. 

Θέλοντας να βιώσει την πλήρη χριστιανική ορθοπραξία επισκέφτηκε τα τότε γνωστά κέντρα ασκητισμού από την Αίγυπτο έως, την Μεσοποταμία για μια διετία. Εκεί έζησε με νηστεία, προσευχή, εγκράτεια και πολλή μελέτη. 

Έχοντας αυτήν την εμπειρία απέρριψε τις ακρότητες του αναχωρητισμού και πρόβαλε τον κοινοτισμό και τον κοινοβιακό τρόπο ζωής. Περί το 360 μ.Χ. χειροτονήθηκε διάκονος και το 364 μ.Χ. Πρεσβύτερος. Για μικρό χρονικό διάστημα ασκήτευσε στον Πόντο και μετά επανήλθε στην Καισάρεια.

Το 364 μ.Χ. Αυτοκράτορας αναδείχθηκε για το ανατολικό της Αυτοκρατορίας τμήμα ο Ουάλης που ήταν οπαδός του Ομοιανισμού (ρεύμα της Αρειανικής αίρεσης) και διώκτης των Ορθοδόξων Χριστιανών.

Το 370 μ.Χ. ο λαός της Καισαρείας επέλεξε τον Μ. Βασίλειο Επίσκοπο του. Ως επίσκοπος, στο πλαίσιο της ποιμαντικής του ευθύνης στην περιφέρεια του κατέβαλε μεγάλες προσπάθειες για την ανάδειξη άξιων κληρικών , για την καταπολέμηση της σιμωνίας και για την πιστή εφαρμογή των ιερών κανόνων από τους πιστούς.

Ανέλαβε τα πνευματικά ηνία για την επικράτηση των ορθόδοξων χριστιανικών δογμάτων και υπεράσπιζε τούς κανόνες της Οικουμενικής Συνόδου της Νίκαιας. 

Με επιστολές του προς τον τον Μ. Αθανάσιο Επίσκοπο Αλεξανδρείας και προς τον Πάπα Ρώμης Δάμασο κατήγειλε τις εκθρονίσεις των Ορθοδόξων Επισκόπων και τις αναγκαστικές επιβολές Αρειανιστών από τον Αυτοκράτορα Ουάλη στο ανατολικό τμήμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας .

Ο Ουάλης αφού είχε πάρει με το μέρος του πολλούς επισκόπους, θέλησε να κάμψει και το φρόνημα του Μεγάλου Βασιλείου, όταν έμαθε ότι ήταν ανένδοτος Ορθόδοξος.

 Οι πιέσεις στο Βασίλειο διαδέχονταν η μία την άλλη, αλλά ο Βασίλειος παραμένει ορθόδοξος Επίσκοπος και υπερασπίστηκε την ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ της Εκκλησίας και γενόμενος αιώνιο υπόδειγμα στάσεως Επισκόπου απέναντι στην όποια πολιτική εξουσία.

Όταν μάλιστα έστειλε στην Καισάρεια ο Ουάλης τον ύπαρχο των πραιτωριανών Μόδεστο, που ήταν αδίστακτος και απάνθρωπος, ο Άγιος Βασίλειος δεν εκάμφθη παρά το ότι τον απείλησε με δήμευση, εξορία, βασανιστήρια και θάνατο.

Ο Άγιος τότε του απήντησε ότι : “ Δήμευση περιουσίας δεν φοβάται εκείνος που δεν έχει τίποτα, εκτός αν πάρεις τα τρίχινα αυτά φτωχά ρούχα και τα λίγα βιβλία, από τα οποία αποτελείται ολόκληρη η περιουσία μου. 

 Εξορία δεν ξέρω αφού δεν είμαι πουθενά εγκατεστημένος και ούτε αυτή τη πόλη του κατοικώ τώρα θεωρώ δική μου, αλλά θα έχω πατρίδα μου κάθε τόπο, στον οποίο θα με ρίξουν. Και μάλλον κάθε τόπο του Θεού, όπου εγώ είμαι ξένος και πάροικος. 

 Τα βασανιστήρια πάλι τι μπορούν να κάνουν σε άνθρωπο που δεν έχει σώμα, εκτός αν λες βάσανο την πρώτη πληγή με την οποία θα πέσει το σώμα αυτό. Μόνο της πληγής αυτής είσαι κύριος. 

 Και ο θάνατος θα είναι για μένα ευεργεσία, γιατί θα με στείλει γρηγορότερα στο Θεό, για τον οποίο ζω και πολιτεύομαι και χάρη του οποίου νεκρώθηκα και προς τον οποίο από καιρό τώρα σπεύδω. 

Τότε ο Μόδεστος του είπε “Κανείς μέχρι σήμερα δε μίλησε με τέτοιο τρόπο και με τόση μεγάλη παρρησία”. Και ο Άγιος του ανταπάντησε .“Ίσως δε συνάντησες ποτέ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Γιατί αν συναντούσες πραγματικό Ιεράρχη, που ν’ αγωνίζεται για την ορθή πίστη, με αυτό τον τρόπο θα σου απαντούσε."

Συγκρίνετε το φρόνημά του Αγίου, με το φρόνημα εκείνων που σήμερα θεωρούνται διάδοχοί του, που αντί του να αποκαλούνται Επίσκοποι επιζητούν να τους αποκαλούν με τον τίτλο του Δεσπότη, γνωρίζοντας ότι σύμφωνα με την Χριστιανική πίστη ο μόνος δεσπότης είναι ο Θεός.

Σηκώθηκε τότε ο Μόδεστος και πήγε στο Ουάλη και του είπε.

“Νικηθήκαμε, βασιλιά μου, από τον Επίσκοπο αυτής της Εκκλησίας. Δε φοβάται απειλές. ….” . Ο Ουάλης για να τον μειώσει χώρισε όμως την επαρχία της Καππαδοκίας σε δύο επαρχίες, με έδρα την Καισάρεια στη μία και τα Τύανα στην άλλη. Οι αρειανοί επίσκοποι χωρίσουν και την Μητρόπολη σε δύο, ορίζοντας δικό τους Μητροπολίτη στα Τύανα. 

Τότε ο Άγιος τους είπε για την χωρική διάρθρωση της Εκκλησίας ότι: Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΤΗΝ “ΒΑΣΙΛΕΙΑ”, αλλά η “ΒΑΣΙΛΕΙΑ” ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ, ούτε είναι πρέπον να χωρίζουν οι Μητροπολίτες, οι μιμητές του Χριστού επειδή χώρισαν οι έπαρχοι. 

Τα λόγια αυτά του Αγίου είναι σαφέστατη καταδίκη του εθνοφυλετισμού της αιρέσεως που από τον 19ο αιώνα έχει εμφανιστεί στον χώρο της Ορθόδοξης Ανατολής. Ο Άγιος, ως μιμητής Χριστού, ειρήνευσε και αρκέσθηκε στην επαρχία της Καισαρείας.

Το 372μ.Χ. πρωτοστάτησε και σε μια κίνηση που επιδίωξε την σύγκληση Οικουμενικής Συνόδου Επισκόπων , η οποία θα διακήρυττε την ενότητα της εκκλησίας, την πίστη στο σύμβολο της Νίκαιας και θα αντιμετώπιζε τις κακοδοξίες.

Αναδείχθηκε ένας από τους σημαντικότερους δογματικούς θεολόγους του Ορθοδόξου Χριστιανισμού με σημαντική συμβολή στην ανάπτυξη του Τριαδικού δόγματος.

Στο πνευματικό έργο του, συνδυάζει αρμονικά πρακτικό νου, φιλοσοφική σκέψη και θεολογική ακρίβεια. Τα έργα του είναι από τα πληρέστερα και πλέον καθοριστικά της Εκκλησίας και εκτείνεται σε θεολογία, ασκητισμό, ποιμαντική, κοινωνική διακονία και εκκλησιαστική πράξη.

Κορυφαίο θεολογικό του έργο είναι το “Περὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος” όπου υπερασπίζεται τη θεότητα του Αγίου Πνεύματος και διατυπώνει με ακρίβεια τη διάκριση ουσίας και υπόστασης. Διεκήρυξε την ενότητα της Αγίας Τριάδας ως μιας ουσίας και προχώρησε στον προσδιορισμό του υποστατικού διαχωρισμού των Προσώπων της. 

Είναι ο πρώτος που προσδιόρισε την σωστή πίστη για τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος “μία ουσία και τρείς υποστάσεις”.

Στο έργο του“Οτι ουκ έστιν αίτιος του κακού ο Θεός”. Διατυπώνει την θέση για το κακό ότι είναι ανύπαρκτο, ότι “δεν είναι ούτε όν ούτε ενυπόστατος ουσία, αλλά στέρηση του αγαθού, ήτοι στέρησις του Θεού”. 

 Στο “Πρόσεχε σεαυτώ” για τον άνθρωπο διακρίνει: Πρώτα “εαυτόν” δηλαδή την προσωπικότητά του, την αθάνατη ψυχή του και τον νου. Δεύτερον “τα εαυτού” δηλαδή το θνητό σώμα. Τρίτον “τα περί αυτόν” τα ευρισκόμενα στην κατοχή του υλικά πράγματα.

Επεσήμανε ότι η Πίστη χωρίς γνώση γίνεται φανατισμός και γνώση χωρίς πίστη γίνεται αλαζονεία. Ότι η άσκηση καθαρίζει τον άνθρωπο. Ότι η φιλανθρωπία δεν είναι προαιρετική αρετή, είναι κριτήριο σωτηρίας. Ότι η Θεία Λειτουργία έργο ευχαριστίας και μετάνοιας ενώνει τον πιστό με τον Θεό.

Ο Μέγας Βασίλειος δεν ήταν μόνο θεολόγος και φιλόσοφος, ήταν και οργανωτής της εκκλησιαστικής ζωής, και οραματιστής της εν Χριστῷ κοινωνίας.

Τα έργα του “Μικροί Ασκητικοί Κανόνες” και “Μεγάλοι Ασκητικοί Κανόνες” αποτελούν τη βάση του κοινοβιακού μοναχισμού.

Παιδαγωγικός λόγος προς τον λαό είναι τα έργα του “Ομιλίες στην Εξαήμερο” και το “Πρὸς τοὺς νέους, ὅπως ἂν ἐξ Ἑλληνικῶν ὠφελοῖντο λόγων”.

Από τα σημαντικότερα ηθικοκοινωνικού χαρακτήρα έργα του είναι η ομιλία “Προς τούς Πλουτουντας” Σε αυτήν επισημαίνει. “Εως πότε χρυσός, των ψυχών η αγχόνη,το του θανάτου άγκιστον , το της αμαρτίας δέλεαρ; Εως πότε πλούτος η του πολέμου υπόθεσις, δι ον χαλκεύεται όπλα, δι΄ον ακονάται ξίφη;…

Τις εστιν ο ψευδούς πατήρ; τις ο πλαστογραφίας δημιουργός; τις ο την επιορκίαν γεννήσας; Ουχ ο πλούτος; ουχ η περι τούτον σπουδή;…Όρα δη ουν μη, μετά μυρίων πόνων τον πλούτον αθροίσας, ύλην αμαρτημάτων ετέροις παρασκευάσεις, ειτα ευρεθης διπλά τιμωρούμενος, ων τε αυτός ηδίκησας, και ων έτερον εφοδιάσας…”. 

Επίσης στην ομιλία του εἰς τὸν ψαλμόν “Κύριε, τίς παροικήσει ἐν τῷ σκηνώματί σου;” σημειώνει. "Ὁ ἀγαπῶν τὸν πλησίον ὡς ἑαυτόν,οὐδὲν πλεῖον κέκτηται τοῦ πλησίον τὸ γὰρ πλεῖον τῆς ἰσότητος ἀδικία ἐστίν"; Δεν πρόκειται για γενική ηθικολογία, αλλά για ευαγγελική κριτική της κοινωνικής ανισότητας.

Οι επιστολές του Μ. Βασιλείου που σώζονται είναι 365 επιστολές και καλύπτουν την χρονική περίοδο από την επιστροφή του στην Καισάρεια από την Αθήνα έως και τον θάνατό του.

Απεδήμησεν εις Κύριον το 379 μ.Χ.

Αυτός ήταν ο Μέγας Βασίλειος και βέβαια ως τέτοιον δεν τον θέλει να τον παρουσιάζει στους ανθρώπους η καταναλωτική κοινωνία της παρακμάζουσας Δύσης. Γι’ αυτό τον παίρνει και τον γδύνει από το μεγαλείο του, τον ντύνει πλαστικά και τον κατεβάζει στο χαμηλότερο επίπεδο τής ανθρώπινης αισθητικής.

Γονείς, νονοί, φίλοι προσοχή στο τι δώρα αγοράζετε στα παιδιά σας… μη συναινείτε στον εξευτελισμό ενός μεγάλου Αγίου.

Καλή και ευλογημένη πρωτοχρονιά.

 Νικήτας Αποστόλου