ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΗΠΑ – ΣΑΟΥΔΙΚΗΣ ΑΡΑΒΙΑΣ ΓΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΥΡΗΝΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΡΙΑΝΤ ΑΝΑΜΕΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΩΡΑ ΣΕ ΩΡΑ
Γράφει ο Νίκος Μιχαλόπουλος
Ο αμερικάνικος Τύπος κάνει λόγο για αποψινή συμφωνία των ΗΠΑ με την Σαουδική Αραβία ώστε να αναπτύξουν οι Σαουδάραβες δικό τους πυρηνικό πρόγραμμα.
Ενώ γράφονται αυτές οι γραμμές, τα μεγαλύτερα αμερικάνικα δίκτυα αναφέρουν ότι είναι θέμα ωρών η ανακοίνωση από τον Πρόεδρο Τραμπ.
Για κάποιους η συμφωνία μπορεί να ακούγεται ως έκπληξη, όμως να θυμηθούμε ότι ο διάδοχος του σαουδαραβικού θρόνου Mohammed bin Salman είχε δηλώσει από το 2023 κιόλας ότι αν το Ιράν ανέπτυσσε επιτυχώς πυρηνικό όπλο, «θα πρέπει να αποκτήσουμε κι εμείς ένα».
Τώρα παίρνει το πράσινο φώς για πυρηνικό πρόγραμμα, κάτι που είχε αναφέρει η αριστερή πτέρυγα των Δημοκρατικών μήνες πριν όταν έκαναν ερώτηση στον Ρούμπιο για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ισραήλ.
Ο άλλος λόγος που δεν μας ξαφνιάζει η είδηση είναι ο γαμπρός του Τραμπ.
Ο γαμπρός του προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ διατηρεί στενούς δεσμούς με τη σαουδαραβική βασιλική οικογένεια.
Κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, ο Κούσνερ υπηρέτησε ως ανώτερος σύμβουλος του προέδρου.
Έξι μήνες αφότου αποχώρησε από τη θέση αυτή, το 2021, η εταιρεία του, Affinity Partners, έλαβε επένδυση ύψους 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων από το κρατικό επενδυτικό ταμείο της Σαουδικής Αραβίας, παρότι οι σύμβουλοι του ταμείου φέρονται να είχαν εκφράσει επιφυλάξεις για τη μαζική αυτή χρηματοδότηση.
Ωστόσο, ο Σαουδάραβας διάδοχος του θρόνου, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, παρέκαμψε τις αντιρρήσεις των συμβούλων.
Αμερικανοί βουλευτές έχουν ήδη εκφράσει την αντίθεσή τους σε ένα τέτοιο σχέδιο, το οποίο αναμένεται να ανακοινωθεί, φοβούμενοι ότι η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ένα πολιτικό πυρηνικό πρόγραμμα για να αναπτύξει πυρηνικά όπλα.
Η συμφωνία αποσκοπεί στην περαιτέρω σύσφιγξη των δεσμών μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της κυβέρνησης της Σαουδικής Αραβίας, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν δοκιμάζει τη μεταξύ τους σχέση.
Η κυβέρνηση Τραμπ εκτιμά, σύμφωνα με αξιωματούχους, ότι η συμφωνία θα αποφέρει δισεκατομμύρια δολάρια στην αμερικανική πυρηνική βιομηχανία, αρχίζοντας από την αμερικάνικη εταιρία Westinghouse, η οποία σχεδιάζει πολλούς από τους πυρηνικούς αντιδραστήρες που πωλούνται στο εξωτερικό.
Η κυβέρνηση Τραμπ σχεδιάζει να υπογράψει επίσημα και να ανακοινώσει τη συμφωνία με τους Σαουδάραβες στις 22 Ιουλίου, δήλωσαν δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι, οι οποίοι μίλησαν σε αμερικάνικο έντυπο υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω της ευαίσθητης φύσης των διπλωματικών επαφών. Λίγο αργότερα θα παρουσιάσει τις λεπτομέρειες στο Κογκρέσο.
Η συμφωνία συζητείται εδώ και χρόνια και, κατά την κυβέρνηση Μπάιντεν, είχε σχεδιαστεί ως μέρος μιας ευρύτερης συμφωνίας που θα περιλάμβανε τη διπλωματική αναγνώριση του Ισραήλ από τη Σαουδική Αραβία.
Τώρα με την γενοκτονία του Ισραήλ στην Λωρίδα της Γάζας αυτό το σενάριο απομακρύνεται και ο Πρόεδρος Τραμπ αποσύνδεσε την πρόταση για αμερικανο-σαουδαραβική συνεργασία στον τομέα της ειρηνικής πυρηνικής ενέργειας από οποιαδήποτε απαίτηση να αναγνωρίσει η Σαουδική Αραβία το Ισραήλ.
Η συμφωνία θα πρέπει να εξεταστεί από το Κογκρέσο, το οποίο, βάσει του Νόμου περί Ατομικής Ενέργειας, έχει την εξουσία να ψηφίσει απόφαση αποδοκιμασίας. Ωστόσο, στην πράξη, το πιθανότερο είναι να εγκριθεί. Παρ’ όλα αυτά, η συζήτηση για τη συμφωνία αναμένεται να είναι ιδιαίτερα έντονη.
Για να επιτύχει τη συμφωνία με τον διάδοχο του θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο Τραμπ έπρεπε να αποδεχθεί όρους που ενδέχεται να περιορίζουν τη δυνατότητα των διεθνών επιθεωρητών να επισκέπτονται οποιεσδήποτε εγκαταστάσεις στη χώρα θεωρούν ότι θα μπορούσαν να αποτελέσουν οδό εκτροπής πυρηνικού καυσίμου προς προγράμματα κατασκευής όπλων.
Επίσης ο Τραμπ συμφώνησε ότι, μετά από κοινή μελέτη με τη Σαουδική Αραβία σχετικά με τη βιωσιμότητα της παραγωγής πυρηνικού καυσίμου, οι Σαουδάραβες ενδέχεται να αποκτήσουν το δικαίωμα να εμπλουτίζουν ουράνιο ή να επανεπεξεργάζονται πλουτώνιο στο έδαφός τους.
Η Wall Street Journal μετέδωσε το βράδυ της Τρίτης ότι ο Τραμπ είχε εγκρίνει τη συμφωνία.
Ο Τραμπ και ο πρίγκιπας Μοχάμεντ συμφώνησαν να προχωρήσουν στην αμερικανο-σαουδαραβική συνεργασία στον τομέα της ειρηνικής πυρηνικής ενέργειας κατά τη διάρκεια επίσκεψης του πρίγκιπα στον Λευκό Οίκο τον περασμένο Νοέμβριο.
Από τότε, Αμερικανοί και Σαουδάραβες αξιωματούχοι βρίσκονται σε συνομιλίες για το σχετικό σχέδιο. Οριστικοποιούσαν τις λεπτομέρειες την άνοιξη και το καλοκαίρι και στόχευαν να το παρουσιάσουν σύντομα στο Κογκρέσο, όπως είχε αναφέρει νωρίτερα αυτόν τον μήνα η New York Times.
Η συμφωνία περιλαμβάνει δύο μυστικές παράπλευρες επιστολές που συμφωνήθηκαν με τους Σαουδάραβες. Η κυβέρνηση αναμένεται να υποστηρίξει ότι περιέχουν ιδιοκτησιακές επιχειρηματικές πληροφορίες και αφορούν ευαίσθητα ζητήματα εθνικής ασφάλειας. Ωστόσο, ορισμένα μέλη του Κογκρέσου ενδέχεται να μη θελήσουν να ψηφίσουν υπέρ της συμφωνίας έως ότου οι επιστολές δημοσιοποιηθούν πλήρως.
Το είδος της συμφωνίας που έχει συνάψει η κυβέρνηση Τραμπ με τη Σαουδική Αραβία ονομάζεται Συμφωνία 123 (123 Agreement) και θεσπίζει ένα νομικά δεσμευτικό πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ κρατών στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας. Οι υποχρεώσεις μιας τέτοιας συμφωνίας αποσκοπούν στην αποτροπή της διάδοσης πυρηνικών όπλων.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν συνάψει 26 τέτοιες συμφωνίες με 51 κυβερνήσεις και με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας.
Οι παραχωρήσεις του Τραμπ προς τους Σαουδάραβες όσον αφορά τους όρους της πυρηνικής συμφωνίας είναι σημαντικές.
Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες συνήψαν παρόμοια συμφωνία με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η οποία τέθηκε σε ισχύ το 2009, οι όροι ήταν πολύ πιο αυστηροί. Τα ΗΑΕ αποδέχθηκαν αυστηρούς ελέγχους, υπογράφοντας το λεγόμενο «Πρόσθετο Πρωτόκολλο» με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας.
Επίσης συμφώνησαν να παραιτηθούν από το δικαίωμα να παράγουν το δικό τους πυρηνικό καύσιμο, αποκλείοντας έτσι το ενδεχόμενο να αποκτήσουν την υποδομή που θα τους επέτρεπε να κατασκευάσουν πυρηνικό όπλο.
Κατά την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ, ο Τόμας Τζ. Μπάρακ Τζούνιορ, επιχειρηματίας και κορυφαίος χρηματοδότης της προεκλογικής εκστρατείας του Προέδρου Τραμπ, πρότεινε στον Λευκό Οίκο αμερικανικές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένης της δικής του εταιρείας ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων, να βοηθήσουν τη Σαουδική Αραβία στην κατασκευή πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής.
Η πρόταση εκείνη δεν προχώρησε, εν μέρει επειδή η Σαουδική Αραβία δεν ήταν πρόθυμη να αποδεχθεί τις αμερικανικές πολιτικές για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν φέτος, η Σαουδική Αραβία βασίστηκε κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες για την παροχή αναχαιτιστικών πυραύλων για την αεράμυνά της έναντι των ιρανικών πυραυλικών επιθέσεων.
Ωστόσο, Σαουδάραβες αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχίες για το κατά πόσο η αμερικανική πολιτική στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένης της στρατηγικής συνεργασίας των ΗΠΑ με το Ισραήλ, αυξάνει τους κινδύνους για τη Σαουδική Αραβία και τα άλλα αραβικά κράτη του Κόλπου.
Εν μέρει εξαιτίας αυτών των ανησυχιών, Σαουδάραβες διπλωμάτες προσπαθούν να διατηρήσουν συνομιλίες με το Ιράν. Οι δύο χώρες εξομάλυναν τις διπλωματικές τους σχέσεις το 2023, στο πλαίσιο συμφωνίας που επιτεύχθηκε με τη διαμεσολάβηση της Κίνας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου