ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΝΕΟ LOCKDOWN - ΤΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΕΠΙΣΤΡΕΦΟΥΝ ΜΕ ΠΡΟΣΧΗΜΑ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ
Θυμάσαι πώς ξεκίνησαν τα lockdown λόγω Covid. Ήταν ένας απαλός και αργός ρυθμός, που άρχισε στα τέλη Ιανουαρίου του 2020, με αυξανόμενη ανησυχία και όλο και ταχύτερο τέμπο, που εντεινόταν για αρκετές εβδομάδες.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ και ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου αντιστάθηκαν αρχικά σε ακραίες αντιδράσεις. Το ίδιο έκαναν οι περισσότερες κυβερνήσεις, όπως και οι περισσότερες υγειονομικές αρχές.
Ο ρυθμός έγινε εκκωφαντικός στα τέλη Φεβρουαρίου. Αντιμέτωποι με μια τεράστια πίεση, τελικά ο Boris Johnson και ο Donald Trump υποχώρησαν.
Πήραν την πρωτοβουλία και επέβαλαν μέτρα: μείνετε σπίτι, διαχωρισμός σε ουσιώδεις και μη δραστηριότητες, διακοπή πτήσεων, τέλος στις συγκεντρώσεις, σταματήστε τις καταναλωτικές συνήθειες. Μείνετε μόνοι και περιορισμένοι. Και οι δύο μετάνιωσαν για αυτή την επιλογή, αλλά τότε άλλοι είχαν ήδη αναλάβει τον έλεγχο.
Οι ειδικοί και οι θεσμοί εμφανίστηκαν παντού, αξιοποιώντας τη συγκυρία. Το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας, ο World Health Organization, το CDC, το Imperial College London, ο Anthony Fauci, η Birx, μεγάλα μέσα ενημέρωσης, όλοι επαναλάμβαναν καθημερινά το ίδιο μήνυμα.
Όσοι έθεταν ερωτήματα δέχονταν επιθέσεις, στιγματίζονταν, φιμώνονταν και αποκλείονταν. Δημιουργήθηκε η αίσθηση ότι υπήρχε ένα περιβάλλον πίεσης από παντού.
Έξι χρόνια μετά, σχεδόν την ίδια περίοδο, μια νέα απόπειρα περιορισμών φαίνεται να ακολουθεί παρόμοια πορεία, αυτή τη φορά όχι για μεταδοτική ασθένεια αλλά για την ενέργεια.
Παρατηρείται ότι οι προτεινόμενες μέθοδοι διαχείρισης αυτών των διαφορετικών πεδίων παρουσιάζουν κοινά στοιχεία. Εστιάζουν στον περιορισμό της ελευθερίας, στον έλεγχο της κατανάλωσης, στην ανακατεύθυνση της προσοχής και στην αποθάρρυνση της κριτικής.
Ο πόλεμος με το Ιράν πυροδότησε την αύξηση των τιμών, αλλά εντυπωσιάζει η ταχύτητα με την οποία οργανώθηκε ένας μηχανισμός καθοδήγησης. Η ανησυχία για την αντίδραση εντείνεται. Η κατάσταση χαρακτηρίζεται πρωτοφανής και προτείνονται νέες, δραστικές προσεγγίσεις.
Ξαφνικά, ο International Energy Agency αποκτά κεντρικό ρόλο στη διεθνή ενημέρωση. Ιδρύθηκε το 1974 και λειτουργεί ως διεθνής οργανισμός συνδεδεμένος με ενεργειακές πολιτικές. Διαθέτει κυρίως επιρροή σε επίπεδο κατευθύνσεων, όπως και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, με τον οποίο μοιράζεται παρόμοιο θεσμικό κύρος.
Στο προσκήνιο βρίσκεται και ένα νέο πρόσωπο, ο επικεφαλής του IEA, Fatih Birol. Θεωρείται κορυφαίος ειδικός και συνεργάζεται στενά με την Κίνα σε ζητήματα ενεργειακής μετάβασης. Έχει τιμηθεί από το Imperial College London και είναι μέλος της Κινεζικής Ακαδημίας Μηχανικής από το 2013.
Σχετικά με την απελευθέρωση ενεργειακών αποθεμάτων, επισημαίνει ότι τα μέτρα από την πλευρά της προσφοράς δεν επαρκούν για να αντισταθμίσουν το μέγεθος της διαταραχής.
Το μοτίβο εμφανίζεται οικείο: νέα αφήγηση, ίδιος μηχανισμός, διαφορετικοί πρωταγωνιστές. Σε πολλές χώρες εφαρμόζονται ανώτατα όρια τιμών, περιορισμοί κατανάλωσης, ρυθμίσεις θερμοκρασίας και μειωμένες ώρες εργασίας, ως προοίμιο για πιο αυστηρά μέτρα. Στην Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο αυτά τα μέτρα επεκτείνονται, καθώς αυξάνεται η ανησυχία για τις τιμές.
Η ανάγκη για «εξομάλυνση της καμπύλης» επανέρχεται ως έννοια.
Τα μέτρα παρουσιάζονται ως προσωρινά, μέχρι να σταθεροποιηθεί η κατάσταση. Ως μακροπρόθεσμη λύση προτείνεται η μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κάτι που απαιτεί χρόνο.
Ο IEA προτείνει συγκεκριμένες ενέργειες:Εργασία από το σπίτι όπου είναι δυνατόν, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης καυσίμων από μετακινήσεις.
Μείωση των ορίων ταχύτητας στους δρόμους για περιορισμό της κατανάλωσης.
Ενίσχυση της χρήσης δημόσιων μεταφορών για μείωση της ζήτησης πετρελαίου.
Εναλλαγή πρόσβασης ιδιωτικών οχημάτων σε μεγάλες πόλεις, με βάση αριθμούς πινακίδων.
Αύξηση της κοινής χρήσης αυτοκινήτων και υιοθέτηση αποδοτικής οδήγησης.
Προτεραιότητα στις εμπορικές μεταφορές έναντι άλλων μετακινήσεων.
Περιορισμός χρήσης υγραερίου στις μεταφορές και διατήρησή του για βασικές ανάγκες.
Αποφυγή αεροπορικών ταξιδιών όπου υπάρχουν εναλλακτικές.
Μετάβαση σε ηλεκτρικές λύσεις μαγειρέματος αντί για αέριο.
Βελτιστοποίηση χρήσης πρώτων υλών και ενεργειακών πόρων στη βιομηχανία.
Αυτές οι κατευθύνσεις θυμίζουν πολιτικές που εφαρμόστηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας.
Αποφεύγετε επίσης τα αεροπορικά ταξίδια όπου υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές. Αυτό ήδη συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό. Οι τιμές των εισιτηρίων έχουν αυξηθεί σημαντικά, ενώ οι ουρές ελέγχου στα αεροδρόμια έφτασαν σε πολύωρες καθυστερήσεις μέχρι την παρέμβαση του Donald Trump. Πολλοί επιβάτες χάνουν πτήσεις ή επιλέγουν να επιστρέψουν. Ο International Energy Agency επισημαίνει ότι η μείωση των επαγγελματικών πτήσεων μπορεί να περιορίσει την πίεση στην αγορά καυσίμων αεροσκαφών.
Όπου είναι εφικτό, προτείνεται η μετάβαση σε σύγχρονες λύσεις μαγειρέματος. Ενώ αρχικά τονιζόταν η ανάγκη εξοικονόμησης προπανίου για οικιακή χρήση, πλέον ενθαρρύνεται η αντικατάστασή του από ηλεκτρικές συσκευές. Ο IEA υπογραμμίζει ότι η ενίσχυση της ηλεκτρικής μαγειρικής μπορεί να μειώσει την εξάρτηση από το υγραέριο.
Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην ευελιξία χρήσης πρώτων υλών στη πετροχημική βιομηχανία και στην εφαρμογή βραχυπρόθεσμων μέτρων αποδοτικότητας και συντήρησης. Η κατεύθυνση αυτή αφορά κυρίως ενεργειακές μονάδες, οι οποίες καλούνται να μεταβούν από μία πηγή ενέργειας σε άλλη για εξοικονόμηση πόρων. Πρόκειται για παρεμβάσεις που επεκτείνονται στον βιομηχανικό σχεδιασμό και προϋποθέτουν αυστηρή εφαρμογή.
Ορισμένα χαρακτηριστικά αυτού του σχεδίου παραπέμπουν σε πρακτικές που εφαρμόστηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας.
Ο IEA δεν ήταν ευρέως γνωστός στο παρελθόν, όπως συνέβη και με τον World Health Organization πριν από λίγα χρόνια, έως ότου αποκτήσει καθοριστικό ρόλο στη δημόσια πολιτική. Υπήρξε περίοδος όπου η διαδικτυακή λογοκρισία ήταν ιδιαίτερα έντονη, με πλατφόρμες όπως το YouTube να περιορίζουν περιεχόμενο που δεν ευθυγραμμιζόταν με τις οδηγίες του ΠΟΥ. Ένα αντίστοιχο πλαίσιο θα μπορούσε να εμφανιστεί και εδώ, με περιεχόμενο εγκεκριμένο από τον IEA.
Τα μέτρα αυτά δεν οδηγούν σε άμεση μείωση των τιμών πετρελαίου ή φυσικού αερίου. Η βασική τους λειτουργία είναι η ανακατανομή της κατανάλωσης, ώστε οι διαθέσιμοι πόροι να κατευθύνονται σε δραστηριότητες που θεωρούνται απαραίτητες.
Παρατηρείται επίσης ότι ο Donald Trump ενεπλάκη στην εξέλιξη των γεγονότων με τρόπο ανάλογο με το 2020, αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες με την εκτίμηση ότι η σύγκρουση με το Ιράν θα είναι σύντομη. Στη συνέχεια προέκυψε ότι η πολιτική και στρατηγική δομή του Ιράν ήταν πιο σύνθετη, με μακροχρόνια προετοιμασία, συμπεριλαμβανομένων κρίσιμων κινήσεων όπως το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Η κατάσταση θα μπορούσε να αποκλιμακωθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ενδεχόμενη ειρήνη στη Μέση Ανατολή, επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και αύξηση της διυλιστικής ικανότητας θα οδηγούσαν σε μείωση των τιμών. Η λειτουργία των ελεγκτικών μηχανισμών στις μεταφορές θα εξομαλυνόταν και οι καθυστερήσεις θα περιορίζονταν. Υπάρχει επίσης το ενδεχόμενο υποχώρησης του Ιράν, με επάνοδο σε συνθήκες κανονικότητας.
Υπάρχει όμως και το ενδεχόμενο παρατεταμένης κρίσης, όπως συνέβη κατά την εξάπλωση των περιοριστικών μέτρων σε μεγάλο αριθμό χωρών κατά την περίοδο του Covid, όπου οι πολιτικές ηγεσίες είχαν περιορισμένη δυνατότητα παρέμβασης.
Διαφαίνεται μια τάση προς νέα περιοριστικά μέτρα με διαφορετική αιτιολογία αλλά παρόμοια εφαρμογή. Τα μέτρα αυτά παρουσιάζονται ως αναγκαία για τη διασφάλιση βασικών αγαθών και υπηρεσιών, με στόχο τη σταθερότητα σε επίπεδο ενέργειας και διαβίωσης.
Έξι χρόνια μετά, η εμπειρία έχει ενισχύσει την αντίδραση σε τέτοιες πολιτικές. Δικαστικές αποφάσεις έχουν εξετάσει ζητήματα περιορισμού της έκφρασης, ενώ η δημόσια συζήτηση έχει διευρυνθεί. Έχουν εμφανιστεί νέοι οργανισμοί που καταγράφουν και αναλύουν αυτές τις εξελίξεις, όπως το Brownstone Institute.
Σε περίπτωση νέων περιορισμών, οι οδηγίες ενδέχεται να αφορούν την κατανάλωση ενέργειας, τη χρήση συσκευών και τις μετακινήσεις, με διάκριση μεταξύ απαραίτητων και μη δραστηριοτήτων. Ανεξαρτήτως της έκβασης, η εμπειρία των προηγούμενων ετών αποτελεί σημείο αναφοράς για την κατανόηση των εξελίξεων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου