NYT: ΤΟ ΕΓΓΡΑΦΟ ΠΟΥ ΔΙΕΝΕΙΜΕ Η ΡΩΣΙΑ ΣΤΙΣ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ – EΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ STATUS QUO 1997
Επιμέλεια: Νίκος Μιχαλόπουλος
Αποκλειστικό ρεπορτάζ των New York Times στις 13 Νοεμβρίου με τίτλο: «Η Ρωσία επαναφέρει την απαίτηση για υποχώρηση του ΝΑΤΟ, προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία για την Ουκρανία», αναφέρει την ύπαρξη εγγράφου που κυκλοφόρησαν οι Ρώσοι αξιωματούχοι που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις, αντίγραφο του οποίου απέκτησαν οι New York Times.
Εκεί μεταξύ άλλων αναφέρεται ότι οι χώρες του ΝΑΤΟ πρέπει να αποκλείσουν τόσο την περαιτέρω διεύρυνση της Συμμαχίας τους όσο και «οποιαδήποτε στρατιωτική δραστηριότητα» στην Ουκρανία και σε άλλες περιοχές της «Ανατολικής Ευρώπης, του Νοτίου Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας», ζητώντας ουσιαστικά να γυρίσουν οι σχέσεις ΝΑΤΟ και Ρωσίας στο στάτους κβο που είχε συμφωνηθεί το 1997.
«Δύο μήνες πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, στις αρχές του 2022, η Μόσχα είχε διατυπώσει μια σειρά εκτεταμένων απαιτήσεων, μεταξύ των οποίων και την απαίτηση να αποσύρει το ΝΑΤΟ τα στρατεύματά του στις θέσεις που κατείχε το 1997, πριν από τη διεύρυνση της Δυτικής Συμμαχίας προς τα σύνορα της Ρωσίας.
Τώρα, στις διαπραγματεύσεις κεκλεισμένων των θυρών που διεξάγονται αυτή την εβδομάδα με τους απεσταλμένους του προέδρου Τραμπ, σχετικά με τον τρόπο τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία, οι Ρώσοι επαναφέρουν εκείνη τη θέση, σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα κατά λέξη, επιδιώκοντας να αποσπάσουν μια ευρύτερη νίκη, έπειτα από πέντε χρόνια και εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς.
Η αμετακίνητη θέση της Μόσχας αποτυπώθηκε σε έγγραφο που κυκλοφόρησαν αυτή την εβδομάδα Ρώσοι αξιωματούχοι, σύμφωνα με αντίγραφο του οποίου απέκτησαν οι New York Times από πρόσωπο που συμμετέχει στις συνομιλίες.
Η αυθεντικότητα του εγγράφου, το οποίο επιβεβαιώθηκε από δεύτερο πρόσωπο με γνώση των διαπραγματεύσεων, καταδεικνύει ότι ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Β. Πούτιν έχει ελάχιστα μετακινηθεί από τους βασικούς του στόχους, παρά τους περισσότερους από 20 μήνες διπλωματικών προσπαθειών της κυβέρνησης Τραμπ για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Οι απαιτήσεις της Ρωσίας να αποσύρει το ΝΑΤΟ τις δυνάμεις του από την ανατολική του πτέρυγα, στην Πολωνία και τις χώρες της Βαλτικής, φέρνουν το ζήτημα της ευρωπαϊκής ασφάλειας στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία. Παράλληλα, αποκαλύπτουν τον στόχο που κρύβεται πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις του κ. Πούτιν.
Ο Ρώσος ηγέτης επιμένει διαρκώς ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν οι λεγόμενες από τον ίδιο «βαθύτερες αιτίες» του πολέμου, δηλαδή το ευρύ φάσμα των παραπόνων και των αντιρρήσεων της Ρωσίας τόσο απέναντι στο ΝΑΤΟ όσο και απέναντι στην Ουκρανία, προτού σταματήσει τις εχθροπραξίες» σημειώνει το ρεπορτάζ των ΝΥΤ.
Συνάντηση Πούτιν – Τραμπ
Το έγγραφο υπογραμμίζει επίσης ότι τα οικονομικά ανταλλάγματα που έχουν προσφέρει στον Πούτιν οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ, δεν έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής να εξασφαλίσουν παραχωρήσεις από τη Μόσχα. Σύμφωνα με τους επικριτές των ανταλλαγμάτων αυτών, οι Ηνωμένες Πολιτείες κινδυνεύουν να διευκολύνουν τη μακροχρόνια προσπάθεια του Πούτιν να επαναφέρει μια σφαίρα επιρροής σοβιετικού τύπου, από την Ευρώπη έως την Κεντρική Ασία.
Η απόφαση της Ρωσίας να προβάλει αυτή την ευρείας έκτασης θέση έρχεται ενώ ο Πούτιν πρόκειται να συναντηθεί με τον Τραμπ την επόμενη εβδομάδα στη Σεντζέν της Κίνας, στο πλαίσιο της ετήσιας συνάντησης των οικονομιών της περιοχής Ασίας-Ειρηνικού. Θα είναι η δεύτερη συνάντηση των δύο ανδρών κατά τη δεύτερη προεδρική θητεία του Τραμπ.
«Το ρωσικό έγγραφο, με ημερομηνία 10 Νοεμβρίου, παρέχει νέες λεπτομέρειες σχετικά με τη σκληρή στάση που υιοθέτησε το Κρεμλίνο στις συνομιλίες αυτής της εβδομάδας στο Άμπου Ντάμπι, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Επρόκειτο για την πρώτη φορά από τον Φεβρουάριο που Αμερικανοί, Ρώσοι και Ουκρανοί αξιωματούχοι συναντήθηκαν όλοι μαζί πρόσωπο με πρόσωπο, καθώς και για την πρώτη τέτοια συνάντηση μετά τη νέα διπλωματική πρωτοβουλία που ανέλαβε η κυβέρνηση Τραμπ το φθινόπωρο, με στόχο να αντιμετωπιστούν οι ρωσικές απαιτήσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία», αναφέρει το ρεπορτάζ.
Επιστροφή στις σφαίρες επιρροής
Το έγγραφο σύμφωνα με το δημοσίευμα, αποτυπώνει την αρχική διαπραγματευτική θέση της Ρωσίας. Ωστόσο, σύμφωνα με τα δύο πρόσωπα που συμμετέχουν στις συνομιλίες, τα οποία μίλησαν στην αμερικάνικη εφημερίδα υπό τον όρο της ανωνυμίας προκειμένου να περιγράψουν τις ευαίσθητες αυτές συζητήσεις, οι Ρώσοι αξιωματούχοι άφησαν να εννοηθεί ότι ο Πούτιν θα μπορούσε ακόμη να επιδείξει ευελιξία.
«Οι Ρώσοι αξιωματούχοι κατέστησαν σαφές στις συνομιλίες του Άμπου Ντάμπι ότι θεωρούν τον Ψυχρό Πόλεμο και τη συμμαχία υπό σοβιετική ηγεσία, γνωστή τότε ως Σύμφωνο της Βαρσοβίας, ως πρότυπο για το πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί η Ευρώπη μετά τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Τις δεκαετίες που ακολούθησαν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ευρώπη αποτέλεσε το επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ δύο πυρηνικών υπερδυνάμεων, με την απειλή ενός πολέμου να πλανάται διαρκώς πάνω από την ήπειρο.
Ωστόσο, οι Ρώσοι υποστήριξαν στο Άμπου Ντάμπι ότι οι ξεχωριστές σφαίρες επιρροής των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σοβιετικής Ένωσης εκείνης της εποχής, καθώς και οι δίαυλοι επικοινωνίας και οι συνεννοήσεις που συνόδευαν αυτή τη διευθέτηση, στην πραγματικότητα περιόριζαν τον κίνδυνο σύγκρουσης, σύμφωνα με πρόσωπα που ήταν παρόντα όταν διατυπώθηκαν οι σχετικές θέσεις.
Μένει να φανεί σε ποιον βαθμό θα καταφέρει η Μόσχα να προωθήσει αυτό το επιχείρημα.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο κ. Γουίτκοφ και ο κ. Κούσνερ είχαν επισημάνει στους Ρώσους ότι πολλά έχουν αλλάξει από τον Δεκέμβριο του 2021, όταν η χώρα τους απαίτησε μια νέα συνθήκη που θα έβαζε τέλος στο μεγαλύτερο μέρος της στρατιωτικής δραστηριότητας του ΝΑΤΟ σε μεγάλο τμήμα της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης.
Οι Αμερικανοί προέτρεψαν τους Ρώσους να στρέψουν το βλέμμα προς το μέλλον, σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας των διαπραγματεύσεων. Όπως ανέφερε, οι απεσταλμένοι του κ. Τραμπ είναι ανοιχτοί σε νέες προτάσεις από τη Μόσχα, οι οποίες θα περιλαμβάνουν συγκεκριμένα μέτρα εκ μέρους της Ρωσίας για την αποκλιμάκωση των εντάσεων.
Εκπρόσωπος του κ. Πούτιν αρνήθηκε να σχολιάσει», επισημαίνει η εφημερίδα.
Σημειώνεται επίσης στο δημοσίευμα ότι οι απεσταλμένοι του Τραμπ προσπαθούν πλέον να καθησυχάσουν τις ανησυχίες ότι ενδέχεται να διαπραγματευτούν με τον Πούτιν μια συνολική συμφωνία, παρακάμπτοντας την Ευρώπη και την Ουκρανία.
Μετά τη συνάντηση στο Άμπου Ντάμπι, ο Κούσνερ και ο Γουίτκοφ ταξίδεψαν στη Μόσχα, όπου συναντήθηκαν με τον Πούτιν την Πέμπτη.
Εκεί, κατά το μέρος της συνάντησης που ήταν ανοιχτό στις κάμερες, ο Κούσνερ είπε στον Πούτιν ότι η Ρωσία, η Ουκρανία, η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ήδη σημειώσει πρόοδο σε ζητήματα που αφορούν τη «μακροπρόθεσμη ασφάλεια».
Ωστόσο, στη συνέχεια, ο Πούτιν είπε στους Αμερικανούς ότι η ρωσική πρόταση του 2021 για την αποχώρηση των δυνάμεων του ΝΑΤΟ εξακολουθούσε να αντανακλά «τη δική μας αντίληψη για τους πυλώνες μιας αδιαίρετης αρχιτεκτονικής ασφάλειας», όπως δήλωσε στους δημοσιογράφους μετά τη συνάντηση ο Γιούρι Ουσάκοφ, σύμβουλος του Ρώσου προέδρου για θέματα εξωτερικής πολιτικής.
Από τη Μόσχα, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι μετέβησαν την Πέμπτη στο Δουβλίνο, όπου ενημέρωσαν τον πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Μετά τη συνάντηση, ο Κούσνερ δήλωσε ότι «δεν μπορούμε να ολοκληρώσουμε αυτή τη συμφωνία χωρίς να βρίσκονται οι Ευρωπαίοι στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων».
Και το ρεπορτάζ συνεχίζει:
«Το γεγονός, ωστόσο, ότι η αρχική διαπραγματευτική θέση της Ρωσίας για την ευρωπαϊκή ασφάλεια παρέμεινε αυτή την εβδομάδα σχεδόν αμετάβλητη σε σχέση με εκείνη που είχε διατυπώσει πριν από πέντε χρόνια, καταδεικνύει το μέγεθος της δυσκολίας να βρεθεί ένας συμβιβασμός που θα οδηγήσει τον κ. Πούτιν στον τερματισμό του πολέμου.
Το έγγραφο που αποτυπώνει τη θέση της Ρωσίας και κυκλοφόρησε αυτή την εβδομάδα δεν φέρει [επίσημο] επιστολόχαρτο ούτε υπογραφή, πρόκειται για ένα λεγόμενο «non-paper», σύμφωνα με τη διπλωματική ορολογία, το οποίο έχει ως σκοπό να παρουσιάσει ανεπίσημα τις απόψεις της μίας πλευράς.
Επαναλαμβάνοντας τις απαιτήσεις της Ρωσίας του Δεκεμβρίου του 2021, αναφέρει ότι οι χώρες του ΝΑΤΟ πρέπει να αποκλείσουν τόσο την περαιτέρω διεύρυνση της Συμμαχίας τους όσο και «οποιαδήποτε στρατιωτική δραστηριότητα» στην Ουκρανία και σε άλλες περιοχές της «Ανατολικής Ευρώπης, του Νοτίου Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας».
Το έγγραφο καταδεικνύει ότι, αν υπάρχει κάποια μεταβολή στη στάση του κ. Πούτιν, αυτή συνίσταται στην ακόμη πιο επίμονη προσήλωσή του σε ορισμένες από τις θέσεις του. Το 2021, η Ρωσία ζητούσε από το ΝΑΤΟ να εγκαταλείψει τις ρυθμίσεις «πυρηνικού διαμοιρασμού» (nuclear sharing), οι οποίες επί μακρόν επέτρεπαν στους Ευρωπαίους συμμάχους των ΗΠΑ να επωφελούνται από την προστασία που παρέχουν τα αμερικανικά πυρηνικά όπλα.
Τώρα, όπως προκύπτει από το έγγραφο, η Ρωσία ζητά επίσης από τη Γαλλία και τη Βρετανία να αποκλείσουν το ενδεχόμενο χρήσης των πυρηνικών τους όπλων για την προστασία άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Πρόκειται για μια ιδέα που έχει συζητηθεί ενεργά στην Ευρώπη κατά το τελευταίο έτος, εν μέρει λόγω των ανησυχιών για το κατά πόσο ο κ. Τραμπ είναι διατεθειμένος να συνδράμει το ΝΑΤΟ σε περίπτωση ανάγκης.
Το έγγραφο επιδιώκει επίσης να διακόψει τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία, προβλέποντας τον τερματισμό «της προμήθειας οποιουδήποτε είδους δυτικών όπλων, στρατιωτικού εξοπλισμού και προϊόντων προς την Ουκρανία». Σύμφωνα με το έγγραφο, η Ρωσία θα αποδεχόταν την ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση μόνο εφόσον η χώρα δεν συμμετείχε στην κοινή αμυντική πολιτική της Ένωσης.
Αντανακλώντας, τέλος, τις απαιτήσεις που είχε διατυπώσει η Ρωσία το 2021, πριν από την εισβολή, το έγγραφο αναφέρει ότι η Μόσχα θέλει το ΝΑΤΟ να αποσύρει τα στρατεύματα και τις βάσεις του στα σύνορα της Συμμαχίας όπως αυτά είχαν διαμορφωθεί το 1997, προτού αρχίσει η επέκτασή της στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Ένα τέτοιο βήμα θα αποδυνάμωνε την αμυντική ικανότητα των πιο ευάλωτων μελών της Συμμαχίας, όπως η Πολωνία και οι πρώην σοβιετικές χώρες της Βαλτικής: η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία».
Αντιδράσεις στην Ευρώπη
Το ρεπορτάζ σημειώνει ότι ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες έσπευσαν να απορρίψουν άμεσα τις ρώσικες θέσεις, χαρακτηρίζοντάς τες εξαρχής απαράδεκτες.
Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, δήλωσε την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου ότι «η αποδοχή των όρων της Ρωσίας θα συνιστούσε άμεση απειλή για την ασφάλεια της Πολωνίας. Είναι σαφές ότι δεν είναι αποδεκτοί όχι μόνο από την Ουκρανία αλλά, πάνω απ’ όλα, από την Ευρώπη και ασφαλώς από χώρες όπως η Πολωνία».
Στις συνομιλίες του Άμπου Ντάμπι συμμετείχε επίσης ο στρατηγός Άλεξους Γκρίνκεβιτς, ο ανώτατος Αμερικανός στρατιωτικός διοικητής στην Ευρώπη.
Ο στρατηγός Γκρίνκεβιτς, ο οποίος είναι παράλληλα και ο ανώτατος στρατιωτικός διοικητής του ΝΑΤΟ, είχε έντονη ανταλλαγή απόψεων με τους Ρώσους αξιωματούχους κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, πιέζοντάς τους να εξηγήσουν τις ανησυχίες τους σχετικά με την Ευρώπη, σύμφωνα με δύο πρόσωπα που βρίσκονταν στην αίθουσα.
Να θυμίσουμε εδώ ότι ο ευέξαπτος Αμερικανός στρατηγός Γκρίνκεβιτς, είναι ο «αρχιτέκτονας» του νέου πολεμικού σχεδίου του ΝΑΤΟ για «την απόκρουση ρωσικής επίθεσης στην ανατολική του πτέρυγα». Προς υπογραφή το νέο σχέδιο ΝΑΤΟ «Θεωρία της Νίκης» και η αντίδραση της Μόσχας, 12/10
Ο πλοίαρχος Άρλο Αμπραάμσον, εκπρόσωπος του στρατηγού Γκρίνκεβιτς, δήλωσε ότι ο στρατηγός συμμετείχε στις συνομιλίες υπό την ιδιότητά του ως επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Διοίκησης των ΗΠΑ, προκειμένου να παράσχει στρατιωτικές συμβουλές στην αμερικανική ηγεσία. Ωστόσο, αρνήθηκε να σχολιάσει περαιτέρω, επικαλούμενος την ευαισθησία των διαπραγματεύσεων.
Οι New York Times επισημαίνουν ότι οι ανανεωμένες ρωσικές απαιτήσεις διατυπώνονται σε μια περίοδο κατά την οποία ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ έχουν εντείνει εκ νέου, τους τελευταίους μήνες, τις προσπάθειές τους να υλοποιήσουν την υπόσχεση του Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Στο πλαίσιο αυτών των προσπαθειών, οι δύο απεσταλμένοι έχουν εμβαθύνει τις συζητήσεις σχετικά με πιθανές επιχειρηματικές συμφωνίες με τη Ρωσία, ενώ αποφάσισαν επίσης να εμπλακούν στις μακροχρόνιες προσπάθειες του Πούτιν για τη διαπραγμάτευση μιας νέας ευρωπαϊκής «αρχιτεκτονικής ασφάλειας».
Μέχρι πρότινος, οι υποστηρικτές της Ουκρανίας δήλωναν ότι ήταν διατεθειμένοι να διαπραγματευτούν με τη Ρωσία για τέτοια ζητήματα μόνο αφού η Μόσχα τερμάτιζε την εισβολή της.
Ωστόσο, οι συνθήκες έχουν αλλάξει. Ο πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου, Λικ Φριντέν, σε συνέντευξή του ανέφερε ότι ήταν «φυσικό» οι Αμερικανοί να συνομιλούν από κοινού με τους Ρώσους και τους Ουκρανούς.
«Όμως συζητούν επίσης για το μέλλον της Ευρώπης. Εμείς λέμε: “Λοιπόν, δεν μπορείτε να συζητάτε για το μέλλον της Ευρώπης χωρίς να είμαστε κι εμείς στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων”», δήλωσε.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου