Η ΚΙΝΑ ΑΝΤΕΠΙΤΙΘΕΤΑΙ ΜΕ ΣΚΛΗΡΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΕ HΠΑ: «ΤΟ ΞΕΚΑΘΑΡΙΖΟΥΜΕ, ΔΕΝ ΘΑ ΑΝΕΧΘΟΥΜΕ ΤΗ ΖΟΥΓΚΛΑ ΤΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΜΕ ΧΑΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΕΜΟΥΣ»!
Το βέβαιο είναι ότι η μάχη για τη διεθνή τάξη έχει ήδη ξεκινήσει – και η Κίνα δεν σκοπεύει να μείνει θεατής
Σε μια περίοδο όπου το διεθνές σύστημα μοιάζει ολοένα και πιο κατακερματισμένο, ασταθές και επιρρεπές στη λογική της ωμής ισχύος, η Κίνα επιχειρεί να εμφανιστεί όχι απλώς ως ανερχόμενη δύναμη, αλλά ως θεματοφύλακας της διεθνούς τάξης.
Οι δηλώσεις του Κινέζου υφυπουργού Εξωτερικών Sun Weidong έρχονται να επιβεβαιώσουν ότι το Πεκίνο δεν περιορίζεται πλέον σε αμυντική ρητορική απέναντι στη Δύση, αλλά προβάλλει μια συνεκτική, εναλλακτική πρόταση παγκόσμιας διακυβέρνησης, η οποία φιλοδοξεί να καλύψει το κενό που –κατά την κινεζική αφήγηση– αφήνει η παρακμή της μεταπολεμικής δυτικής ηγεμονίας.
Η Παγκόσμια Πρωτοβουλία Διακυβέρνησης (Global Governance Initiative – GGI), που προτάθηκε από την Κίνα τον Σεπτέμβριο του προηγούμενου έτους, έχει ήδη λάβει τη στήριξη περισσότερων από 150 χωρών.
Ο αριθμός αυτός δεν είναι τυχαίος ούτε αμελητέος: αντανακλά την αυξανόμενη απήχηση της κινεζικής πρότασης στον Παγκόσμιο Νότο, αλλά και τη διάχυτη δυσαρέσκεια απέναντι σε ένα διεθνές σύστημα που θεωρείται άνισο, επιλεκτικό και συχνά υποκριτικό.
Sun Weidong
Η Κίνα ως «υπεύθυνη μεγάλη δύναμη»
Ο Sun Weidong παρουσιάζει την Κίνα ως υπεύθυνη μεγάλη χώρα και μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, που «εφαρμόζει αληθινό πολυμερισμό».
Η φράση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία: το Πεκίνο υπονοεί ότι ο δυτικός πολυμερισμός έχει μετατραπεί σε εργαλείο επιβολής, όπου οι κανόνες εφαρμόζονται επιλεκτικά και οι θεσμοί εργαλειοποιούνται προς όφελος συγκεκριμένων κρατών.
Απέναντι σε αυτό, η Κίνα προβάλλει την εικόνα ενός κράτους που επιδιώκει μεταρρύθμιση και ενίσχυση της παγκόσμιας διακυβέρνησης, όχι την ανατροπή της.
Το μήνυμα είναι σαφές: η Κίνα δεν θέλει να γκρεμίσει τον ΟΗΕ, αλλά να του δώσει νέο νόημα.
Η έμφαση στην «εμβάθυνση» της Παγκόσμιας Πρωτοβουλίας Διακυβέρνησης δείχνει ότι το Πεκίνο δεν την αντιμετωπίζει ως επικοινωνιακό πυροτέχνημα, αλλά ως μακροπρόθεσμο θεσμικό εγχείρημα, το οποίο φιλοδοξεί να αποκτήσει δομή, βάθος και πρακτική εφαρμογή.
Η επίθεση στη Δύση: Μιλιταρισμός και αναθεωρητισμός
Χωρίς να κατονομάζει ευθέως τις Ηνωμένες Πολιτείες ή τους συμμάχους τους, ο Sun Weidong εξαπολύει μια σαφή επίθεση κατά «ηγετών ορισμένων χωρών» που «αμφισβητούν ανοιχτά τη διεθνή τάξη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο» και επιχειρούν να «αναβιώσουν τον μιλιταρισμό».
Η αναφορά αυτή λειτουργεί σε πολλαπλά επίπεδα:
1. Στοχεύει τη δυτική στρατιωτικοποίηση (Ουκρανία, Ινδο-Ειρηνικός, Αρκτική).
2. Κατηγορεί τη Δύση για υπονόμευση της ίδιας της τάξης που ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται.
3. Επαναφέρει τον φόβο του μιλιταρισμού ως ιστορικό τραύμα, ιδιαίτερα ισχυρό στην Ασία.
Το Πεκίνο προειδοποιεί ότι τέτοιες πολιτικές «θα συναντήσουν σθεναρή αντίσταση από τις φιλειρηνικές δυνάμεις της δικαιοσύνης», τοποθετώντας τον εαυτό του –και όσους το στηρίζουν– στο στρατόπεδο της παγκόσμιας ειρήνης.
Ένα ασιατικό μοντέλο ασφάλειας
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η αναφορά του Sun Weidong στην προώθηση ενός «ασιατικού μοντέλου ασφάλειας», βασισμένου στην κοινή ασφάλεια, στο κοινό έδαφος συμφερόντων και στον διάλογο και τη διαβούλευση.
Πρόκειται για ευθεία αντιπαραβολή με τα δυτικά μοντέλα συμμαχιών, τα οποία –κατά την κινεζική οπτική– βασίζονται στον αποκλεισμό, την περικύκλωση και τη λογική του «εμείς εναντίον αυτών».
Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο:
η Ασία δεν θα γίνει πεδίο αντιπαράθεσης μεγάλων δυνάμεων, ούτε θα ανεχθεί πολέμους ή χάος «στην πόρτα της».
Η δήλωση ότι η Κίνα «δεν θα επιτρέψει σε καμία δύναμη να υπονομεύσει την περιφερειακή ειρήνη και σταθερότητα» λειτουργεί ταυτόχρονα ως διαβεβαίωση προς τους γείτονες και ως προειδοποίηση προς εξωτερικούς παίκτες.
Η «ζούγκλα» της διεθνούς πολιτικής
Σε ίσως το πιο ιδεολογικά φορτισμένο σημείο των δηλώσεών του, ο Sun Weidong καταγγέλλει την επικράτηση του ηγεμονισμού και του «νόμου της ζούγκλας» στις διεθνείς σχέσεις.
Η φράση αυτή δεν είναι τυχαία: αντιπαραβάλλει ευθέως τη ρεαλιστική, ωμή λογική ισχύος με την έννοια του διεθνούς δικαίου και των θεσμικών κανόνων.
Παράλληλα, στηλιτεύει τον μιλιταρισμό, τον προστατευτισμό kai τη διάσπαση των παγκόσμιων αλυσίδων παραγωγής και εμπορίου.
Για το Πεκίνο, αυτές οι πρακτικές δεν είναι απλώς οικονομικά επιζήμιες, αλλά υπονομεύουν τη σταθερότητα ολόκληρου του διεθνούς συστήματος.
Κανόνες, όχι εκφοβισμός
Ο Sun Weidong τονίζει ότι οι σχέσεις μεταξύ κρατών πρέπει να ρυθμίζονται μέσω θεσμικών κανόνων, και όχι μέσω εκφοβισμού ή επιβολής από τους ισχυρούς.
Η φράση «να μην επιτρέπεται σε μεμονωμένες χώρες να εκφοβίζουν τους αδύναμους» αποτελεί μια από τις πιο ξεκάθαρες πολιτικές τοποθετήσεις της κινεζικής διπλωματίας.
Εδώ, η Κίνα απευθύνεται άμεσα στις μικρότερες και μεσαίες χώρες, προβάλλοντας τον εαυτό της ως αντίβαρο στην ηγεμονική αυθαιρεσία. Το μήνυμα είναι σαφές: ο ηγεμονισμός δεν έχει μέλλον – και οι μεγάλες δυνάμεις οφείλουν να δώσουν το παράδειγμα.
Ο ΟΗΕ στο επίκεντρο της νέας τάξης
Όσο πιο χαοτικός γίνεται ο κόσμος, υποστηρίζει ο Sun Weidong, τόσο πιο απαραίτητο είναι να διατηρηθεί το διεθνές σύστημα με πυρήνα τον ΟΗΕ και το διεθνές δίκαιο.
Η Κίνα προβάλλει τον εαυτό της ως υπερασπιστή της πολυμέρειας, της νομιμότητας και της θεσμικής σταθερότητας, σε αντίθεση με τη λογική της ισχύος και της στρατιωτικής επιβολής.
Η ενίσχυση της αυθεντίας των πολυμερών θεσμών και η απόρριψη του «νόμου του ισχυρού» παρουσιάζονται ως αναγκαίες προϋποθέσεις για την αποτροπή πολέμων, εξαναγκασμών και χάους.
Μια ήπια, αλλά βαθιά αναθεωρητική πρόταση
Η Παγκόσμια Πρωτοβουλία Διακυβέρνησης της Κίνας δεν είναι ουδέτερη ούτε αθώα.
Πρόκειται για μια βαθιά αναθεωρητική πρόταση, που επιχειρεί να επανακαθορίσει ποιος θέτει τους κανόνες, πώς λειτουργεί η διεθνής τάξη και ποια αξιακά πρότυπα θα κυριαρχήσουν στον 21ο αιώνα.
Χωρίς να κηρύσσει ανοιχτά σύγκρουση με τη Δύση, το Πεκίνο στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: η εποχή της μονοπολικής ηγεμονίας τελειώνει, και ο κόσμος χρειάζεται μια νέα, πιο ισορροπημένη μορφή παγκόσμιας διακυβέρνησης.
Το αν αυτή η κινεζική πρόταση αποτελεί πράγματι εναλλακτική λύση ή απλώς μια νέα μορφή ισχύος με διαφορετικό πρόσημο, θα κριθεί όχι από τη ρητορική, αλλά από την πράξη.
Το βέβαιο είναι ότι η μάχη για τη διεθνή τάξη έχει ήδη ξεκινήσει – και η Κίνα δεν σκοπεύει να μείνει θεατής.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου