ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ
ΒΙΝΤΕΟ
Από τον Aaron Kheriaty
Εδώ είναι ο σύνδεσμος βίντεο για την πρόσφατη ομιλία μου στο Hillsdale College για την τεχνητή νοημοσύνη και τον μετανθρωπισμό. Συμπεριλαμβάνω κάτω από το κείμενο της ομιλίας αν προτιμάτε να το διαβάσετε παρά να το παρακολουθήσετε.
Hillsdale College: Μετανθρωπισμός και AI | Aaron Kheriaty, 4 Απριλίου 2025 (55 λεπτά)
Φίλοι μου, επιτρέψτε μου να σας συστήσω τον Yuval Noah Harari, έναν άνθρωπο γεμάτο μεγάλες ιδέες. Εξήγησε κατά τη διάρκεια της κρίσης του Covid: «Ο Covid είναι κρίσιμος γιατί αυτό είναι που πείθει τους ανθρώπους να αποδεχτούν, να νομιμοποιήσουν, την πλήρη βιομετρική επιτήρηση.
Αν θέλουμε να σταματήσουμε αυτή την επιδημία, δεν χρειάζεται απλώς να παρακολουθούμε τους ανθρώπους, πρέπει να παρακολουθούμε τι συμβαίνει κάτω από το δέρμα τους».
Σε μια συνέντευξη στο 60 Minutes με τον Anderson Cooper, ο Harari επανέλαβε αυτή την ιδέα: «Αυτό που έχουμε δει μέχρι στιγμής είναι εταιρείες και κυβερνήσεις να συλλέγουν δεδομένα σχετικά με το πού πηγαίνουμε, ποιον συναντάμε, ποιες ταινίες βλέπουμε.
Η επόμενη φάση είναι η επιτήρηση που περνά κάτω από το δέρμα μας». Είπε επίσης στο India Today, όταν σχολίασε τις αλλαγές που έγιναν αποδεκτές από τον πληθυσμό κατά τη διάρκεια του Covid:
Βλέπουμε τώρα συστήματα μαζικής παρακολούθησης να εγκαθίστανται ακόμη και σε δημοκρατικές χώρες που προηγουμένως τα απέρριπταν, και βλέπουμε επίσης μια αλλαγή στη φύση της παρακολούθησης.
Προηγουμένως, η επιτήρηση ήταν κυρίως πάνω από το δέρμα. τώρα το θέλουμε κάτω από το δέρμα... Οι κυβερνήσεις θέλουν να γνωρίζουν όχι μόνο πού πηγαίνουμε ή ποιον συναντάμε. Θέλουν να μάθουν τι συμβαίνει κάτω από το δέρμα μας: ποια είναι η θερμοκρασία του σώματός μας. ποια είναι η αρτηριακή μας πίεση;
Ποια είναι η ιατρική μας κατάσταση;
Ο Harari είναι ξεκάθαρα ένας άνθρωπος που θέλει να... μπείτε κάτω από το δέρμα σας. Απλώς μπορεί να τα καταφέρει. Μια άλλη πρόσφατη συνέντευξη τον βρίσκει να φιλοσοφεί: «Τώρα οι άνθρωποι αναπτύσσουν ακόμη μεγαλύτερες δυνάμεις από ποτέ. Στην πραγματικότητα αποκτούμε θεϊκές δυνάμεις δημιουργίας και καταστροφής.
Πραγματικά αναβαθμίζουμε τους ανθρώπους σε θεούς. Αποκτούμε, για παράδειγμα, τη δύναμη να ανασχεδιάσουμε την ανθρώπινη ζωή». Όπως είπε κάποτε ο Κίρκεγκωρ για τον Χέγκελ όταν μιλάει για το Απόλυτο, όταν ο Χαράρι μιλάει για το μέλλον, ακούγεται σαν να ανεβαίνει σε ένα μπαλόνι.
Συγχωρέστε με, αλλά μερικά τελευταία ψήγματα από τον καθηγητή Harari θα ολοκληρώσουν την εικόνα της φιλοσοφίας του και τις υψηλές ελπίδες και τα όνειρά του: «Οι άνθρωποι είναι πλέον ζώα που μπορούν να χακαριστούν.
Ξέρετε, η όλη ιδέα ότι οι άνθρωποι έχουν αυτή την ψυχή ή το πνεύμα, και έχουν ελεύθερη βούληση και κανείς δεν ξέρει τι συμβαίνει μέσα μου, οπότε, ό,τι κι αν επιλέξω, είτε στις εκλογές είτε στο σούπερ μάρκετ, αυτή είναι η ελεύθερη βούλησή μου – αυτό τελείωσε».[εγώ] Ο Harari εξηγεί ότι για να χακάρεις ανθρώπους χρειάζεσαι πολλή υπολογιστική ισχύ και πολλά βιομετρικά δεδομένα, κάτι που δεν ήταν δυνατό μέχρι πρόσφατα με την έλευση της τεχνητής νοημοσύνης.
Σε εκατό χρόνια, υποστηρίζει, οι άνθρωποι θα κοιτάξουν πίσω και θα αναγνωρίσουν την κρίση του Covid ως τη στιγμή «που ανέλαβε ένα νέο καθεστώς επιτήρησης, ειδικά η επιτήρηση κάτω από το δέρμα - που νομίζω ότι είναι η πιο σημαντική εξέλιξη από τις 21στ αιώνα, που είναι αυτή η ικανότητα να χακάρεις ανθρώπινα όντα».
Οι άνθρωποι δικαίως ανησυχούν ότι το iPhone ή η Alexa τους έχουν γίνει «συσκευές ακρόασης» παρακολούθησης και πράγματι, το μικρόφωνο μπορεί να ενεργοποιηθεί ακόμα και όταν η συσκευή είναι απενεργοποιημένη.
Φανταστείτε όμως μια φορητή ή εμφυτεύσιμη συσκευή που, από στιγμή σε στιγμή, παρακολουθεί τον καρδιακό σας ρυθμό, την αρτηριακή πίεση και την αγωγιμότητα του δέρματος, ανεβάζοντας αυτές τις βιομετρικές πληροφορίες στο cloud.
Οποιοσδήποτε έχει πρόσβαση σε αυτά τα δεδομένα θα μπορούσε να γνωρίζει την ακριβή συναισθηματική σας αντίδραση σε κάθε δήλωση που γίνεται ενώ παρακολουθείτε ένα προεδρικό ντιμπέιτ. Θα μπορούσαν να μετρήσουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά σας για κάθε υποψήφιο, για κάθε θέμα που συζητήθηκε, ακόμα κι αν δεν είπατε ποτέ λέξη.
Θα μπορούσα να συνεχίσω με περισσότερα αποσπάσματα από τον καθηγητή Harari σχετικά με το χακάρισμα του ανθρώπινου σώματος, αλλά καταλαβαίνετε την εικόνα. Σε αυτό το σημείο μπορεί να μπείτε στον πειρασμό να απορρίψετε τον Harari ως τίποτα περισσότερο από έναν υπερθερμασμένο, εμμονικό με την επιστημονική φαντασία άθεο του χωριού.
Μετά από χρόνια που έτρωγε μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας, το μπαλόνι της φαντασίας του τώρα επιπλέει διαρκώς κάπου πάνω από τον αιθέρα. Γιατί πρέπει να δίνουμε προσοχή στις προγνώσεις και τις προφητείες αυτού του ανθρώπου;
Αποδεικνύεται ότι ο Harari είναι καθηγητής Ιστορίας στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ. Τα βιβλία του με τις μεγαλύτερες πωλήσεις έχουν πουλήσει πάνω από 20 εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως, κάτι που δεν είναι μικρό ταρακούνημα.
Το πιο σημαντικό, είναι ένας από τους αγαπημένους του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ και βασικός αρχιτέκτονας της ατζέντας τους. Το 2018, η διάλεξή του στο WEF, «Θα είναι το μέλλον ανθρώπινο;» ήταν στριμωγμένη ανάμεσα σε ομιλίες της Γερμανίδας καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ και του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν. Παίζει λοιπόν στο sandbox με τα μεγάλα σκυλιά.
Στη διάλεξή του στο WEF, ο Harari εξήγησε ότι στις επόμενες γενιές, θα «μάθουμε πώς να κατασκευάζουμε σώματα, εγκεφάλους και μυαλά», έτσι ώστε αυτά να γίνουν «τα κύρια προϊόντα των 21στ οικονομία του αιώνα: όχι κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και οχήματα και όπλα, αλλά σώματα και μυαλά και μυαλά».[ΙΙ]
Οι λίγοι κύριοι της οικονομίας, εξηγεί, θα είναι οι άνθρωποι που κατέχουν και ελέγχουν δεδομένα: «Σήμερα, τα δεδομένα είναι το πιο σημαντικό περιουσιακό στοιχείο στον κόσμο», σε αντίθεση με την αρχαιότητα όταν η γη ήταν το πιο σημαντικό περιουσιακό στοιχείο ή τη βιομηχανική εποχή όταν οι μηχανές ήταν πρωταρχικής σημασίας.
Ο βασιλιάς του WEF Klaus Schwab επανέλαβε τις ιδέες του Harari όταν εξήγησε: «Ένα από τα χαρακτηριστικά της Τέταρτης Βιομηχανικής Επανάστασης είναι ότι δεν αλλάζει αυτό που κάνουμε. μας αλλάζει», μέσω της γονιδιακής επεξεργασίας και άλλων βιοτεχνολογικών εργαλείων που λειτουργούν κάτω από το δέρμα μας.[ΙΙΙ]
Ακόμη και ο ονειροπόλος Harari παραδέχεται ότι υπάρχουν ορισμένοι πιθανοί κίνδυνοι με αυτές τις εξελίξεις: «Εάν συγκεντρωθούν πάρα πολλά δεδομένα σε πολύ λίγα χέρια, η ανθρωπότητα θα χωριστεί όχι σε τάξεις αλλά σε δύο διαφορετικά είδη». Αυτό, υποθέτει κανείς, δεν θα ήταν καλό.
Αλλά λαμβάνοντας υπόψη όλα τα πράγματα, είναι περισσότερο από πρόθυμος να αναλάβει αυτά τα ρίσκα και να προχωρήσει με αυτήν την ατζέντα. Για να είμαστε δίκαιοι, ο Harari δεν υποστηρίζει ένα μελλοντικό ολοκληρωτικό κράτος ή διακυβέρνηση από πανίσχυρες εταιρείες, αλλά ελπίζει να μας προειδοποιήσει για τους επερχόμενους κινδύνους.
Σε μια εξαιρετικά αφελή πρόταση, ωστόσο, ο Harari πιστεύει ότι τα προφανή προβλήματα που θέτει ένα τυραννικό κράτος βιοασφάλειας μπορούν να λυθούν με περισσότερη επιτήρηση, βάζοντας τους πολίτες απλώς να παρακολουθούν την κυβέρνηση: «Γυρίστε το», είπε σε ομιλία του στο Athens Democracy Forum, «Επιτηρήστε περισσότερο τις κυβερνήσεις. Θέλω να πω, η τεχνολογία μπορεί πάντα να είναι αμφίδρομη.
Αν μπορούν να μας παρακολουθήσουν, μπορούμε να τους παρακολουθήσουμε».[iv] Αυτή η πρόταση είναι -για να μην το θέσω πολύ ωραία- απίστευτα ανόητη. Όπως οι περισσότεροι από εμάς μάθαμε στο νηπιαγωγείο, δύο λάθη δεν κάνουν ένα σωστό.
Το WEF έκανε πάταγο πριν από μερικά χρόνια δημοσιεύοντας στον ιστότοπό του το σύνθημα, «Δεν θα σας ανήκει τίποτα. Και θα είσαι ευτυχισμένος». Αν και η σελίδα διαγράφηκε αργότερα, η ανεξίτηλη εντύπωση παρέμεινε: παρείχε μια σαφή και απλή περιγραφή του μέλλοντος που οραματίστηκε ο Άνθρωπος του Νταβός.
Όπως προβλέπουν οι γνώστες του WEF, στο τελευταίο στάδιο αυτής της εξέλιξης, θα βρεθούμε σε μια οικονομία μόνο με ενοίκιο/μόνο συνδρομή, όπου τίποτα δεν μας ανήκει πραγματικά. Φανταστείτε την ουμπεροποίηση των πάντων.
Για να πάρετε μια αίσθηση αυτού του μέλλοντος, φανταστείτε τον κόσμο σαν μια αποθήκη της Amazon σε μεγάλο βαθμό: μια κάστα μανδαρίνων ψηφιακών βιρτουόζων θα κάνει κουμάντο πίσω από τις οθόνες, κατευθύνοντας τις μάζες από κάτω με τη βοήθεια μιας όλο και πιο εκλεπτυσμένης αλγοριθμικής εξειδίκευσης.
Ο προφητικός Άλντους Χάξλεϋ προέβλεψε αυτόν τον Θαυμαστό Νέο Κόσμο στο μυθιστόρημά του το 1932. Αυτές οι αλλαγές θα αμφισβητήσουν όχι μόνο τους πολιτικούς, οικονομικούς και ιατρικούς θεσμούς και δομές μας. Θα αμφισβητήσουν τις αντιλήψεις μας για το τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος. Αυτό ακριβώς γιορτάζουν οι υποστηρικτές του, όπως θα δούμε σε λίγο.
Οι συντεχνιακές ρυθμίσεις των συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, οι οποίες συγχωνεύουν την κρατική και την εταιρική εξουσία, είναι κατάλληλες για την πραγματοποίηση της απαραίτητης σύγκλισης των υφιστάμενων και αναδυόμενων τομέων.
Αυτή η βιολογική-ψηφιακή σύγκλιση που οραματίζονται το WEF και τα μέλη του θα συνδυάσει μεγάλα δεδομένα, τεχνητή νοημοσύνη, μηχανική μάθηση, γενετική, νανοτεχνολογία και ρομποτική. Ο Schwab αναφέρεται σε αυτό ως την Τέταρτη Βιομηχανική Επανάσταση, η οποία θα ακολουθήσει και θα βασιστεί στις τρεις πρώτες - μηχανική, ηλεκτρική και ψηφιακή.
Οι μετανθρωπιστές -τους οποίους θα συναντήσουμε σε λίγο- ονειρεύονται ακριβώς μια τέτοια συγχώνευση του φυσικού, του ψηφιακού και του βιολογικού κόσμου για τουλάχιστον μερικές δεκαετίες. Τώρα, ωστόσο, τα οράματά τους είναι έτοιμα να γίνουν η πραγματικότητά μας.
Μηχανισμοί Ελέγχου
Τα επόμενα βήματα στην πειρατεία ανθρώπων θα περιλαμβάνουν απόπειρες ανάπτυξης ψηφιακών ταυτοτήτων, που συνδέονται με δακτυλικά αποτυπώματα και άλλα βιομετρικά δεδομένα, όπως σαρώσεις ίριδας ή ταυτότητες προσώπου, δημογραφικές πληροφορίες, ιατρικά αρχεία, δεδομένα για την εκπαίδευση, τα ταξίδια, τις οικονομικές συναλλαγές και τους τραπεζικούς λογαριασμούς.
Αυτά θα συνδυαστούν με ψηφιακά νομίσματα της Κεντρικής Τράπεζας, δίνοντας στις κυβερνήσεις εξουσία επιτήρησης και έλεγχο σε κάθε μία από τις οικονομικές σας συναλλαγές, με τη δυνατότητα να σας αποκλείσουν από την αγορά εάν δεν συμμορφώνεστε με τις κυβερνητικές οδηγίες.
Η χρήση βιομετρικών στοιχείων για καθημερινές συναλλαγές δρομολογεί αυτές τις τεχνολογίες. Προετοιμάζουμε τα παιδιά να αποδεχτούν τη βιομετρική επαλήθευση ως αυτονόητη. Για παράδειγμα, τα αναγνωριστικά προσώπου χρησιμοποιούνται πλέον σε πολλές σχολικές περιφέρειες για να επιταχύνουν τη μετακίνηση των μαθητών μέσω των σχολικών μεσημεριανών γραμμών.
Μέχρι πρόσφατα, τα βιομετρικά στοιχεία όπως τα δακτυλικά αποτυπώματα χρησιμοποιούνταν μόνο για σκοπούς υψηλής ασφάλειας - όταν κατηγορείται κάποιος για ένα έγκλημα, για παράδειγμα, ή όταν επικυρώνεται ένα σημαντικό έγγραφο.
Σήμερα, η συνήθης βιομετρική επαλήθευση για επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες από κινητά τηλέφωνα έως γραμμές μεσημεριανού γεύματος συνηθίζει τους νέους στην ιδέα ότι το σώμα τους είναι εργαλεία που χρησιμοποιούνται στις συναλλαγές. Εργαλειοποιούμε το σώμα με ασυνείδητους και λεπτούς, αλλά παρόλα αυτά ισχυρούς, τρόπους.
Όσοι έχουν οικονομικά συμφέροντα στη δημιουργία αγορών για τα προϊόντα τους (είτε πρόκειται για εμβόλια, υλικό και λογισμικό ψηφιακής επιτήρησης είτε για συλλεγμένα δεδομένα) θα συνεχίσουν να χρησιμοποιούν τα καρότα και τα μαστίγια της πρόσβασης στην ιατρική περίθαλψη και άλλες υπηρεσίες για την ισχυρή αποδοχή των ψηφιακών ταυτοτήτων σε υπανάπτυκτες χώρες.
Στις ανεπτυγμένες χώρες θα χρησιμοποιήσουν αρχικά μια προσέγγιση βελούδινων γαντιών, πουλώντας ψηφιακές ταυτότητες ως μέτρα ευκολίας και εξοικονόμησης χρόνου που θα είναι δύσκολο για πολλούς να απορρίψουν, όπως η παράκαμψη μεγάλων ουρών ασφαλείας TSA στα αεροδρόμια.
Οι κίνδυνοι για την προστασία της ιδιωτικής ζωής, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας συνεχούς επιτήρησης και συλλογής δεδομένων, θα ξεθωριάσουν στο παρασκήνιο όταν πρόκειται να χάσετε την πτήση σας, εάν δεν μπορείτε να μεταβείτε στο μπροστινό μέρος της γραμμής.
Αν δεν αρνηθούμε συλλογικά να συμμετάσχουμε σε αυτό το νέο κοινωνικό πείραμα, οι ψηφιακές ταυτότητες -που συνδέονται με ιδιωτικά δημογραφικά, οικονομικά, τοποθεσία, κίνηση και βιομετρικά δεδομένα- θα γίνουν μηχανισμοί μαζικής συλλογής δεδομένων και παρακολούθησης πληθυσμών σε όλο τον κόσμο.
Θα πρέπει να αντισταθούμε—συμπεριλαμβανομένης της εξαίρεσης από τις νέες σαρώσεις αναγνώρισης προσώπου στα σημεία ελέγχου ελέγχου του αεροδρομίου TSA, κάτι που μπορούμε ακόμα να κάνουμε νόμιμα.
Μόλις υλοποιηθεί πλήρως, αυτό το σύστημα επιτήρησης θα προσφέρει πρωτοφανείς μηχανισμούς ελέγχου, επιτρέποντας στο καθεστώς να διατηρηθεί ενάντια σε κάθε μορφή αντίστασης. Αυτό το τεχνοκρατικό όνειρο θα εδραιώσει το πιο αδιάλλακτο αυταρχικό σύστημα που γνώρισε ποτέ ο κόσμος – με την έννοια ότι θα μπορούσε να διατηρηθεί ενάντια σε κάθε μορφή αντιπολίτευσης μέσω της μονοπωλιακής τεχνολογικής και οικονομικής δύναμης.
Η καταστολή της διαφωνίας θα συμβεί σε μεγάλο βαθμό μέσω των οικονομικών ελέγχων του συστήματος, ειδικά εάν υιοθετήσουμε ψηφιακά νομίσματα της Κεντρικής Τράπεζας. Προσπαθήστε να αντισταθείτε ή να βγείτε έξω από τους περιορισμούς του συστήματος και οι πόρτες στις αγορές απλά θα κλείσουν. Αυτό σημαίνει ότι μόλις τεθεί σε εφαρμογή αυτό το σύστημα, θα μπορούσε να αποδειχθεί σχεδόν αδύνατο να ανατραπεί.
Ευγονική στο φούρνο μικροκυμάτων
Ο Harari -τον οποίο ανέφερα εκτενώς στην αρχή αυτής της ομιλίας- είναι από τα πιο εξέχοντα μέλη ενός νέου είδους ακαδημαϊκών, ακτιβιστών και «οραματιστών» που αναφέρονται στους εαυτούς τους ως μετανθρωπιστές.
Αυτοί οι άνθρωποι στοχεύουν να χρησιμοποιήσουν την τεχνολογία όχι για να αλλάξουν το βιωμένο περιβάλλον, αλλά για να αλλάξουν θεμελιωδώς την ίδια την ανθρώπινη φύση. Στόχος είναι η «αναβάθμιση» ή η «ενίσχυση» των ανθρώπων.
Αυτό είναι τόσο δυνατό όσο και επιθυμητό, όπως εξηγεί ο Harari, επειδή όλοι οι οργανισμοί -είτε άνθρωποι είτε αμοιβάδες είτε μπανάνες είτε ιοί- είναι κατά βάθος απλώς «βιολογικοί αλγόριθμοι».
Αυτή είναι η παλιά υλιστική, κοινωνική δαρβινιστική ιδεολογία που υπερτροφοδοτείται και αναβαθμίζεται τεχνολογικά με τα εργαλεία της επεξεργασίας γονιδίων, της νανοτεχνολογίας, της ρομποτικής και των προηγμένων φαρμακευτικών προϊόντων. Ο μετανθρωπισμός είναι ευγονική στο φούρνο μικροκυμάτων. Δεν υπάρχει τίποτα καινούργιο κάτω από τον ήλιο.
Οι ευγονιστές του 20ού αιώνα αναφέρονταν στα άτομα με αναπηρία ως «άχρηστους τρώγοντες». Απηχώντας αυτή τη ρητορική σε πολλές περιπτώσεις, ο Harari έχει προβληματιστεί σχετικά με το ερώτημα τι να κάνει με τους ανθρώπους στο μέλλον που θα αρνηθούν τη βελτίωση με τη μεσολάβηση της τεχνητής νοημοσύνης - ανθρώπους που αναφέρει ως «άχρηστους ανθρώπους».
«Το μεγαλύτερο ερώτημα ίσως στην οικονομία και την πολιτική τις επόμενες δεκαετίες», προβλέπει, «θα είναι τι να κάνουμε με όλους αυτούς τους άχρηστους ανθρώπους;».[v] Συνεχίζει εξηγώντας, «Το πρόβλημα είναι περισσότερη πλήξη, τι να τα κάνουμε και πώς θα βρουν κάποια αίσθηση νοήματος στη ζωή όταν είναι βασικά χωρίς νόημα, άχρηστα».
Ο Harari προτείνει μια πιθανή λύση στο πρόβλημα του τι να κάνουμε με τους άχρηστους ανθρώπους: «Η καλύτερη εικασία μου προς το παρόν είναι ένας συνδυασμός ναρκωτικών και ηλεκτρονικών παιχνιδιών».
Λοιπόν, τουλάχιστον έχουμε ένα προβάδισμα σε αυτό, γεγονός που δεν διαφεύγει της προσοχής του Harari: «Βλέπεις όλο και περισσότερους ανθρώπους να ξοδεύουν όλο και περισσότερο χρόνο ή να λύνουν τον χρόνο τους με ναρκωτικά και παιχνίδια στον υπολογιστή, τόσο νόμιμα όσο και παράνομα ναρκωτικά», εξηγεί.
Εδώ είναι που ο Harari προβλέπει ότι θα βρεθούν όσοι αρνούνται να χακαριστούν για σκοπούς βελτίωσης της τεχνητής νοημοσύνης.[vi]
Η συνάντηση με τη σκέψη του Harari δεν ήταν η πρώτη μου επαφή με το διανθρωπιστικό κίνημα. Πριν από αρκετά χρόνια, μίλησα σε ένα πάνελ στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ που χρηματοδοτήθηκε από το Ινστιτούτο Zephyr με θέμα τον μετανθρωπισμό.
Επέκρινα την ιδέα της «ανθρώπινης βελτίωσης», τη χρήση της βιοϊατρικής τεχνολογίας όχι για να θεραπεύσει τους αρρώστους αλλά για να κάνει τους υγιείς «καλύτερους από καλά», δηλαδή μεγαλύτερους, ταχύτερους, ισχυρότερους, εξυπνότερους κ.λπ. Την εκδήλωση παρακολούθησαν αρκετοί φοιτητές από το Transhumanist Club στο Στάνφορντ.
Είχαμε μια εγκάρδια συζήτηση και μου άρεσε να κουβεντιάζω με αυτούς τους μαθητές μετά την ομιλία. Έμαθα ότι το σύμβολο της φοιτητικής τους ομάδας ήταν το H+ («ανθρωπότητα-συν»). Ήταν εξαιρετικά έξυπνοι, φιλόδοξοι και σοβαροί νέοι άνδρες και γυναίκες - τυπικοί φοιτητές του Στάνφορντ.
Μερικοί από αυτούς είχαν διαβάσει τον Πλάτωνα τους εκτός από το Scientific American τους. Ήθελαν ειλικρινά να κάνουν τον κόσμο καλύτερο. Ίσως υπήρχαν ένας ή δύο κρυφοί αυταρχικοί ανάμεσά τους, αλλά η εντύπωσή μου ήταν ότι δεν είχαν κανένα ενδιαφέρον να διευκολύνουν την παγκόσμια κυριαρχία από ολιγαρχικά κορπορατιστικά καθεστώτα που είχαν την εξουσία να χακάρουν ανθρώπινα όντα.
Παρ' όλα αυτά, είχα την εντύπωση ότι δεν κατανοούσαν τις συνέπειες των αξιωμάτων που είχαν αποδεχτεί. Μπορούμε να επιλέξουμε τις πρώτες μας αρχές, τις θεμελιώδεις προϋποθέσεις μας, αλλά μετά πρέπει να τις ακολουθήσουμε μέχρι τα λογικά τους συμπεράσματα.
Διαφορετικά, εξαπατούμε τον εαυτό μας. Αυτοί οι φοιτητές του Στάνφορντ δεν ήταν ακραίοι, αλλά αντιπροσωπευτικοί της τοπικής κουλτούρας: ο μετανθρωπισμός έχει τεράστια επιρροή στη Silicon Valley και διαμορφώνει τη φαντασία πολλών από τις πιο σημαντικές τεχνολογικές ελίτ.
Οι υποστηρικτές περιλαμβάνουν τον φιλόσοφο του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης Nick Bostrom, τον γενετιστή του Χάρβαρντ George Church, τον αείμνηστο φυσικό Stephen Hawking, τον μηχανικό της Google Ray Kurzweil και άλλους αξιόλογους.
Το Μετανθρωπιστικό Όνειρο
Επιστρέφοντας στην ομιλία του Harari το 2018 στο WEF, παραδέχεται ότι ο έλεγχος των δεδομένων μπορεί όχι μόνο να επιτρέψει στις ανθρώπινες ελίτ να χτίσουν ψηφιακές δικτατορίες, αλλά πιστεύει ότι το χακάρισμα των ανθρώπων μπορεί να διευκολύνει κάτι ακόμα πιο ριζοσπαστικό: «Οι ελίτ μπορεί να αποκτήσουν τη δύναμη να επανασχεδιάσουν το μέλλον της ίδιας της ζωής».
Με το ακροατήριό του στο Νταβός να έχει ζεσταθεί, στη συνέχεια φτάνει σε ένα κρεσέντο: «Αυτή δεν θα είναι απλώς η μεγαλύτερη επανάσταση στην ιστορία της ανθρωπότητας, θα είναι η μεγαλύτερη επανάσταση στη βιολογία από την αρχή της ζωής πριν από τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια».
Κάτι που είναι, φυσικά, πολύ μεγάλη υπόθεση. Επειδή επί δισεκατομμύρια χρόνια, τίποτα θεμελιώδες δεν άλλαξε στους βασικούς κανόνες του παιχνιδιού της ζωής, όπως εξηγεί: «Όλη η ζωή επί τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια—δεινόσαυροι, αμοιβάδες, ντομάτες, άνθρωποι—όλη η ζωή υπόκειτο στους νόμους της φυσικής επιλογής και στους νόμους της οργανικής βιοχημείας». Αλλά όχι πια: όλα αυτά πρόκειται να αλλάξουν, όπως εξηγεί:
Η επιστήμη αντικαθιστά την εξέλιξη μέσω της φυσικής επιλογής με την εξέλιξη μέσω ευφυούς σχεδιασμού – όχι τον ευφυή σχεδιασμό κάποιου θεού πάνω από το σύννεφο, αλλά τον ευφυή σχεδιασμό μας και τον σχεδιασμό των σύννεφων μας: το σύννεφο της IBM, το σύννεφο της Microsoft – αυτές είναι οι νέες κινητήριες δυνάμεις της εξέλιξης.
Ταυτόχρονα, η επιστήμη μπορεί να επιτρέψει τη ζωή – αφού περιοριστεί για τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια στο περιορισμένο βασίλειο των οργανικών ενώσεων – η επιστήμη μπορεί να επιτρέψει στη ζωή να ξεσπάσει στο ανόργανο βασίλειο.
Η εναρκτήρια πρόταση εδώ απηχεί τέλεια τον αρχικό ορισμό της ευγονικής από τον άνθρωπο που επινόησε τον όρο στα τέλη του 19ου αιώνα, Σερ Φράνσις Γκάλτον, ξάδερφος του Κάρολου Δαρβίνου: «Αυτό που κάνει η φύση τυφλά, αργά και ανελέητα [εξέλιξη μέσω φυσικής επιλογής], ο άνθρωπος μπορεί να το κάνει προνοητικά, γρήγορα και ευγενικά [εξέλιξη με τον δικό μας —ή με τον ευφυή σχεδιασμό του σύννεφου]». Αλλά για τι μιλάει ο Harari σε αυτή την τελευταία πρόταση - η ζωή ξεσπά στο ανόργανο βασίλειο;
Ήταν ένα μετανθρωπιστικό όνειρο από την αυγή της σύγχρονης πληροφορικής ότι κάποια μέρα θα είμαστε σε θέση να ανεβάσουμε το πληροφοριακό περιεχόμενο του εγκεφάλου μας, ή του μυαλού μας (αν πιστεύετε στο μυαλό), σε κάποιο είδος τεράστιου υπολογιστικού συστήματος, ή ψηφιακού νέφους, ή άλλου τεχνολογικού αποθετηρίου ικανού να αποθηκεύσει τεράστιες ποσότητες δεδομένων.
Με αυτή την υλιστική άποψη για τον άνθρωπο, τότε δεν θα έχουμε πλέον ανάγκη για το ανθρώπινο σώμα μας, το οποίο, τελικά, πάντα μας απογοητεύει στο τέλος. Αποβάλλοντας αυτό το θανάσιμο πηνίο - αυτή την οργανική σκόνη που πάντα επιστρέφει στη σκόνη - θα βρούμε τα τεχνολογικά μέσα για να... καλά, να ζεις για πάντα.
Το να ζεις για πάντα στο ψηφιακό σύννεφο ή στον κεντρικό υπολογιστή στον ουρανό αποτελεί την εσχατολογία των μετανθρωπιστών: σωτηρία μέσω της ψηφιακής τεχνολογίας.
Αυτό το έργο είναι φυσικά (και μεταφυσικά) αδύνατο, φυσικά, επειδή ο άνθρωπος είναι μια άρρηκτη ενότητα σώματος και ψυχής – όχι κάποιο φάντασμα στη μηχανή, όχι απλώς ένα κομμάτι λογισμικού που μπορεί να μεταφερθεί σε ένα άλλο κομμάτι υλικού.
Αλλά αφήστε το στην άκρη προς το παρόν. Κοιτάξτε αντ' αυτού τι μας λέει αυτό το εσχατολογικό όνειρο για το διανθρωπιστικό κίνημα. Αυτές οι ευφάνταστες πτήσεις της φαντασίας έχουν προφανώς προχωρήσει πολύ πέρα από τη σφαίρα της επιστήμης.
Ο μετανθρωπισμός είναι σαφώς μια θρησκεία – πράγματι, ένας συγκεκριμένος τύπος νεογνωστικής θρησκείας. Προσελκύει οπαδούς σήμερα -συμπεριλαμβανομένων μορφωμένων, πλούσιων, ισχυρών, πολιτιστικά επιδραστικών οπαδών- επειδή αξιοποιεί ανεκπλήρωτες, βαθιά θρησκευτικές φιλοδοξίες και επιθυμίες. Είναι ένα υποκατάστατο θρησκείας για μια κοσμική εποχή.
Αυτή η φρικτή δύναμη
Δεν μπορώ να τονίσω αρκετά τη σημασία που έχει για την εποχή μας το βιβλίο του C.S. Lewis, The Abolition of Man. Ο Lewis παρατήρησε κάποτε ότι το δυστοπικό μυθιστόρημά του, That Hideous Strength, το τρίτο μέρος της «διαστημικής τριλογίας» του, ήταν η Κατάργηση του Ανθρώπου σε φανταστική μορφή.
Όσοι έχουν μάθει από τον Θαυμαστό Νέο Κόσμο του Χάξλεϋ και το Χίλια Εννιακόσια Ογδόντα Τέσσερα του Όργουελ καλά θα κάνουν να διαβάσουν και το That Hideous Strength, μια υποτιμημένη είσοδο στο είδος της δυστοπικής μυθοπλασίας.
Πίσω στο 1945, ο Lewis προέβλεψε τον Yuval Harari και τους μετανθρωπιστές ομοίους του στον ορίζοντα. Σατίρισε έξοχα την ιδεολογία τους στον χαρακτήρα του μυθιστορήματος του Φιλόστρατου, ενός σοβαρού αλλά βαθιά παραπλανημένου Ιταλού επιστήμονα.
Στην ιστορία, μια κλίκα τεχνοκρατών καταλαμβάνει μια βουκολική πανεπιστημιακή πόλη στην Αγγλία -σκεφτείτε την Οξφόρδη ή το Κέιμπριτζ- και πιάνει δουλειά μεταμορφώνοντας αμέσως τα πράγματα σύμφωνα με το όραμά τους για το μέλλον.
Ο πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος, Mark Studdock, στρατολογείται μακριά από το πανεπιστήμιο στο νέο ινστιτούτο των τεχνοκρατών. Ο Mark επιθυμεί πάνω απ' όλα να είναι μέρος του προοδευτικού σετ, του «εσωτερικού δακτυλίου» που κατευθύνει το επόμενο μεγάλο πράγμα.
Περνά τις πρώτες του μέρες στο N.I.C.E (Εθνικό Ινστιτούτο Συντονισμένων Πειραμάτων) προσπαθώντας μάταια να εξακριβώσει τι ακριβώς συνεπάγεται η νέα του περιγραφή εργασίας.
Τελικά, καταλαβαίνει ότι έχει προσληφθεί κυρίως για να γράφει προπαγάνδα εξηγώντας τις δραστηριότητες του Ινστιτούτου στο κοινό. Κάπως αποθαρρυμένος -άλλωστε είναι μελετητής των κοινωνικών επιστημών και όχι δημοσιογράφος- κάθεται μια μέρα για μεσημεριανό γεύμα με τον Φιλόστρατο, μέλος του στενού κύκλου του N.I.C.E., και μαθαίνει λίγα πράγματα για την κοσμοθεωρία αυτού του επιστήμονα.
Συμβαίνει ότι το Φιλόστρατο μόλις έδωσε εντολή να κοπούν μερικές οξιές στην ιδιοκτησία του Ινστιτούτου και να αντικατασταθούν με δέντρα από αλουμίνιο. Κάποιος στο τραπέζι ρωτά φυσικά γιατί, παρατηρώντας ότι μάλλον του άρεσαν οι οξιές. «Ω, ναι, ναι», απαντά ο Φιλόστρατος. «Τα όμορφα δέντρα, τα δέντρα του κήπου. Όχι όμως οι άγριοι. Έβαλα το τριαντάφυλλο στον κήπο μου, αλλά όχι το βάτο. Το δέντρο του δάσους είναι ζιζάνιο».
Ο Φιλόστρατος εξηγεί ότι κάποτε είδε ένα μεταλλικό δέντρο στην Περσία, «τόσο φυσικό που θα εξαπατούσε», το οποίο πιστεύει ότι θα μπορούσε να τελειοποιηθεί. Ο συνομιλητής του αντιτίθεται ότι ένα δέντρο από μέταλλο δύσκολα θα ήταν το ίδιο με ένα πραγματικό δέντρο. Όμως ο επιστήμονας δεν πτοείται και εξηγεί γιατί το τεχνητό δέντρο είναι ανώτερο:
«Αλλά σκεφτείτε τα πλεονεκτήματα! Τον βαριέσαι σε ένα μέρος: δύο εργάτες τον μεταφέρουν κάπου αλλού: όπου θέλεις. Δεν πεθαίνει ποτέ. Ούτε φύλλα να πέσουν, ούτε κλαδιά, ούτε πουλιά που χτίζουν φωλιές, ούτε λάσπη και χάος».
«Υποθέτω ότι ένα ή δύο, ως αξιοπερίεργα, μπορεί να είναι μάλλον διασκεδαστικά».
«Γιατί ένα ή δύο; Προς το παρόν, το παραδέχομαι, πρέπει να έχουμε δάση, για την ατμόσφαιρα. Προς το παρόν βρίσκουμε ένα χημικό υποκατάστατο. Και τότε, γιατί υπάρχουν φυσικά δέντρα; Δεν προβλέπω τίποτα άλλο παρά το δέντρο τέχνης σε όλη τη γη. Στην πραγματικότητα, καθαρίζουμε τον πλανήτη».
Όταν ρωτήθηκε αν εννοεί ότι δεν θα υπήρχε καθόλου βλάστηση, ο Φιλόστρατος απαντά: «Ακριβώς. Ξυρίζεις το πρόσωπό σου: ακόμα και, με τον αγγλικό τρόπο, τον ξυρίζεις κάθε μέρα. Μια μέρα ξυρίζουμε τον πλανήτη».
Κάποιος αναρωτιέται τι θα κάνουν τα πουλιά, αλλά ο Φιλόστρατος έχει ένα σχέδιο και γι' αυτά: «Ούτε εγώ θα είχα πουλιά. Στο δέντρο τέχνης θα έβαζα όλα τα πουλιά τέχνης να τραγουδούν όταν πατάς έναν διακόπτη μέσα στο σπίτι. Όταν κουραστείς από το τραγούδι, τα σβήνεις. Σκεφτείτε ξανά τη βελτίωση. Ούτε φτερά πεσμένα, ούτε φωλιές, ούτε αυγά, ούτε βρωμιά».
Ο Mark απαντά ότι αυτό ακούγεται σαν την κατάργηση σχεδόν όλης της οργανικής ζωής. «Και γιατί όχι;» Το Φιλόστρατο μετράει. «Είναι απλή υγιεινή». Και μετά, απηχώντας τη ρητορική του Yuval Harari, ακούμε την απογειωτική ομιλία του Filostrato, η οποία θα ταίριαζε στην ετήσια συνάντηση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός:
«Ακούστε, φίλοι μου. Αν σηκώσετε κάποιο σάπιο πράγμα και βρείτε αυτή την οργανική ζωή να σέρνεται πάνω του, δεν λέτε, «Ω, το φρικτό πράγμα. Είναι ζωντανό» και μετά να το αφήσετε?... Και εσείς, ειδικά εσείς οι Άγγλοι, δεν είστε εχθρικοί σε καμία οργανική ζωή εκτός από τη δική σας στο ίδιο σας το σώμα; Αντί να το επιτρέψετε, έχετε εφεύρει το καθημερινό μπάνιο....
Και τι ονομάζετε βρώμικη βρωμιά; Δεν είναι ακριβώς το βιολογικό; Τα ορυκτά είναι καθαρή βρωμιά. Αλλά η πραγματική βρωμιά είναι αυτή που προέρχεται από τους οργανισμούς - ιδρώτας, φτύσιμο, εκκρίσεις. Δεν είναι η όλη ιδέα σας για την αγνότητα ένα τεράστιο παράδειγμα; Το ακάθαρτο και το οργανικό είναι εναλλάξιμες έννοιες.... Άλλωστε είμαστε και εμείς οι ίδιοι οργανισμοί.
«Το παραδέχομαι... Μέσα μας η οργανική ζωή έχει δημιουργήσει Νου. Έχει κάνει τη δουλειά της. Μετά από αυτό, δεν θέλουμε άλλο από αυτό. Δεν θέλουμε ο κόσμος να είναι πλέον γεμάτος με οργανική ζωή, όπως αυτό που αποκαλείτε μπλε μούχλα – όλα φυτρώνουν και εκκολάπτονται και αναπαράγονται και αποσυντίθενται.
Πρέπει να απαλλαγούμε από αυτό. Σιγά σιγά, φυσικά. Σιγά σιγά μαθαίνουμε πώς. Μάθετε να κάνετε τον εγκέφαλό μας να ζει με όλο και λιγότερο σώμα: μάθετε να χτίζετε το σώμα μας απευθείας με χημικές ουσίες, δεν χρειάζεται πλέον να το γεμίζετε με νεκρά κτήνη και ζιζάνια. Να μάθουμε πώς να αναπαράγουμε τον εαυτό μας χωρίς συνουσία».[vii]
Κάποιος παρεμβαίνει ότι αυτό το τελευταίο μέρος δεν ακούγεται πολύ διασκεδαστικό, αλλά ο Φιλόστρατος απαντά: «Φίλε μου, έχεις ήδη διαχωρίσει τη Διασκέδαση, όπως την αποκαλείς, από τη γονιμότητα. Η ίδια η διασκέδαση αρχίζει να φεύγει... Η ίδια η φύση αρχίζει να πετάει τον αναχρονισμό.
Όταν το πετάξει, τότε ο πραγματικός πολιτισμός γίνεται δυνατός». Λάβετε υπόψη ότι αυτό γράφτηκε δεκαετίες πριν από την εφεύρεση της εξωσωματικής γονιμοποίησης και άλλων τεχνολογιών υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, καθώς και τη σεξουαλική επανάσταση που έφερε ευρεία αποδοχή του από του στόματος αντισυλληπτικού χαπιού.
Όπως αποκαλύπτει ο Lewis στο τέλος του μυθιστορήματος, ωστόσο, το N.I.C.E δεν ελέγχεται από λαμπρούς ανθρώπους της επιστήμης, αλλά τελικά βρίσκεται υπό την κυριαρχία δαιμονικών δυνάμεων.
Τόσο στον πραγματικό χαρακτήρα του Harari όσο και στον φανταστικό χαρακτήρα του Filostrato βρίσκουμε άνδρες που ασπάζονται, στην πραγματικότητα γιορτάζουν, την ιδέα ότι τα ανθρώπινα όντα μπορούν να αποβάλουν την ακατάστατη δουλειά της οργανικής ζωής και με κάποιο τρόπο να μεταφέρουν τη σωματική μας ύπαρξη σε στείρα ανόργανη ύλη.
Συναντάμε και στους δύο χαρακτήρες το είδος του ανθρώπου που θέλει να λευκάνει ολόκληρη τη γη με απολυμαντικό χεριών.
Δεν ωθηθήκαμε, ίσως λίγο υπερβολικά, προς την κατεύθυνση του ονείρου του Φιλόστρατου κατά τη διάρκεια του Covid, καθώς προσπαθούσαμε να απολυμάνουμε πλήρως και να απολυμάνουμε το περιβάλλον που ζούμε και να μεταφέρουμε όλες τις επικοινωνίες μας στην ψηφιακή σφαίρα;
Δεν έχουμε επίσης κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση περνώντας περισσότερες ώρες αφύπνισης κολλημένοι σε οθόνες σε έναν εικονικό κόσμο παρά αλληλεπιδρώντας με ανθρώπους στον πραγματικό κόσμο, ενώ εξάγονται δέσμες δεδομένων συμπεριφοράς από κάθε πάτημα πλήκτρων και κλικ για προγνωστική ανάλυση από την τεχνητή νοημοσύνη;
Η οργανική ύλη είναι ζωντανή, ενώ η ανόργανη ύλη είναι νεκρή. Μπορώ μόνο να συμπεράνω ότι το όνειρο των μετανθρωπιστών είναι, σε τελική ανάλυση, μια φιλοσοφία του θανάτου. Αλλά πρέπει να παραδεχτούμε ότι έχει γίνει μια φιλοσοφία με επιρροή σε πολλές από τις σημερινές ελίτ.
Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, όλοι μας έχουμε παρασυρθεί από τη λανθασμένη αντίληψη ότι με μαζικά συντονισμένη επαγρύπνηση και την εφαρμογή της τεχνολογίας, θα μπορούσαμε να απαλλάξουμε το περιβάλλον μας από παθογόνους μικροοργανισμούς και να καθαρίσουμε εντελώς τον κόσμο μας – ίσως ακόμη και να αποτρέψουμε τον θάνατο.
Όπως επεσήμανε ο Ιταλός φιλόσοφος Augusto Del Noce, οι φιλοσοφίες που ξεκινούν από λανθασμένες προϋποθέσεις όχι μόνο αποτυγχάνουν να επιτύχουν τον σκοπό τους, αλλά αναπόφευκτα καταλήγουν να παράγουν ακριβώς το αντίθετο από τους δηλωμένους στόχους τους.
Ο μετανθρωπισμός στοχεύει στην ανώτερη νοημοσύνη, την υπεράνθρωπη δύναμη και την ατελείωτη ζωή. Αλλά επειδή βασίζεται σε μια εντελώς λανθασμένη αντίληψη του τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος, αν απερίσκεπτα αγκαλιάσουμε το μετανθρωπιστικό όνειρο, θα βρεθούμε σε μια εφιαλτική δυστοπία βλακείας, αδυναμίας και θανάτου.
Ενεργοποιήστε την αυτόματη μετάφραση κάνοντας κλικ:
Στο πρώτο κάτω δεξιά εικονίδιο
(Υποτίτλοι ή Subtitles)
Μετά στο δεύτερο (ρυθμίσεις)
Επιλέγετε
Υπότιτλοι ή Subtitles (κλικ) και στην συνέχεια
Αυτόματη
μετάφραση ή Auto translate (κλικ),
Ελληνικά ή Greek (κλικ).
Ο Aaron Kheriaty, MD, είναι ψυχίατρος και διευθυντής του Προγράμματος Βιοηθικής και Αμερικανικής Δημοκρατίας στο Κέντρο Ηθικής και Δημόσιας Πολιτικής. Αυτή η διάλεξη προσαρμόστηκε από το βιβλίο του, «The New Abnormal: The Rise of the Biomedical Security State» (Regnery, 2022).
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου