Η ΒΡΟΧΗ, ΕΝΑ ΝΕΟ ΟΠΛΟ ΣΕ ΕΝΑΝ ΠΟΛΕΜΟ ΧΩΡΙΣ ΤΕΛΟΣ
Του Σιέρα Ουίσκι (Sierra Whisky)
Στη Γάζα, η πρώτη καταιγίδα της εποχής πλημμύρισε τους καταυλισμούς εκτοπισμένων. Δεν είναι ο καιρός που σκοτώνει, αλλά όσα εμποδίζει να εισέλθουν στη Γάζα ο ισραηλινός στρατός κατοχής.
Σε άλλα μέρη, η πρώτη φθινοπωρινή βροχή έχει κάτι το γλυκό. Δροσίζει την ατμόσφαιρα μετά το καλοκαίρι, ξεπλένει τους δρόμους και προαναγγέλλει τις βραδιές που περνάμε στο σπίτι.
Στη Γάζα, όμως, προαναγγέλλει το νερό που ανεβαίνει κάτω από τα στρώματα που είναι ακουμπισμένα απευθείας στο έδαφος, τα παιδιά που ξυπνούν μούσκεμα και τα λύματα που ξεχειλίζουν και φτάνουν μέχρι τις σκηνές. Προαναγγέλλει, για τέταρτη φορά, τον χειμώνα.
Η πρώτη καταιγίδα της εποχής έπληξε μόλις τη Λωρίδα της Γάζας. Οι άνεμοι ξήλωσαν τα καλύμματα των σκηνών και οι βροχοπτώσεις μετέτρεψαν τους καταυλισμούς των εκτοπισμένων σε βάλτους.
Ολόκληρες οικογένειες πέρασαν τη νύχτα όρθιες, προσπαθώντας να συγκρατήσουν μουσαμάδες που κινδύνευαν να παρασυρθούν από τον άνεμο ή σκάβοντας με γυμνά χέρια μικρά αυλάκια για να εκτρέψουν τα νερά.
Θα μιλήσουν για «ακραία καιρικά φαινόμενα» και για «δύσκολες καιρικές συνθήκες». Οι λέξεις αυτές είναι τόσο ελλιπείς, ώστε καταλήγουν να γίνονται παραπλανητικές.
Η βροχή πέφτει και στην Κύπρο, στον Λίβανο, στη Γιάφα, χωρίς όμως να απειλεί εκεί ανθρώπινες ζωές όπως στη Γάζα. Αυτό που μετατρέπει μια νεροποντή σε καταστροφή στη Γάζα είναι ανθρώπινες αποφάσεις, τις συνέπειες των οποίων γνωρίζουν πολύ καλά εκείνοι που τις λαμβάνουν.
Μια νύχτα από μέσα
Προσπαθήστε, έστω για μια στιγμή, να βρεθείτε στη θέση τους.
Είναι λίγο μετά τις δύο τα ξημερώματα. Κοιμάστε πάνω σε ένα στρώμα από αφρώδες υλικό, ακουμπισμένο στην άμμο, κάτω από ένα μουσαμά τεντωμένο ανάμεσα σε τέσσερις πασσάλους. Γύρω σας βρίσκονται επτά, οκτώ, μερικές φορές δέκα άνθρωποι. Στην πραγματικότητα, δεν κοιμάστε. Εδώ και μήνες, κανείς δεν κοιμάται πραγματικά.
Ο πρώτος ήχος είναι οι σταγόνες που χτυπούν πάνω στο πλαστικό. Ο ρυθμός τους είναι σχεδόν σταθερός, σχεδόν καθησυχαστικός. Ύστερα επιταχύνεται και μετατρέπεται σε έναν συνεχή βρυχηθμό. Ο μουσαμάς αρχίζει να χτυπά πάνω από το κεφάλι σας. Κάποιος σηκώνεται για να συγκρατήσει μια γωνία που έχει αρχίσει να ξεκολλάει.
Και τότε έρχεται η αίσθηση. Κάτι κρύο αγγίζει το ισχίο σας. Απλώνετε το χέρι: το στρώμα έχει αρχίσει να απορροφά νερό από κάτω. Ανασηκώνεστε μέσα στο σκοτάδι. Δεν υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα. Κάποιος ανάβει την οθόνη ενός κινητού τηλεφώνου, αν έχει απομείνει λίγη μπαταρία, και το γαλάζιο φως αποκαλύπτει μια λιμνούλα που απλώνεται αργά ανάμεσα στα σώματα.
Πρέπει να αποφασίσετε γρήγορα. Τι θα σώσετε πρώτα; Τις κουβέρτες, τα έγγραφα ταυτότητας, το σακί με το αλεύρι, τα φάρμακα του παππού; Δεν υπάρχει κάποιο ψηλότερο σημείο όπου θα μπορούσατε να τα τοποθετήσετε. Τα στοιβάζετε πάνω σε ένα δοχείο νερού, σε ένα κιβώτιο ή ακόμη και στα ίδια σας τα γόνατα.
Ύστερα έρχεται η μυρωδιά. Το νερό που εισβάλλει δεν είναι μόνο βρόχινο. Προέρχεται επίσης από τους αυτοσχέδιους βόθρους, τους κατεστραμμένους αγωγούς αποχέτευσης και τους σωρούς απορριμμάτων που κανείς δεν απομακρύνει. Μυρίζει όλα όσα παρασύρει στο πέρασμά του.
Γύρω στις τέσσερις, ο μουσαμάς υποχωρεί από τη μία πλευρά. Το βάρος του νερού που έχει συσσωρευτεί τον κάνει να καταρρεύσει απότομα πάνω σε όσους εξακολουθούν να κοιμούνται. Οι κραυγές των παιδιών που ξυπνούν τρομαγμένα αναμειγνύονται με τις φωνές των ενηλίκων, οι οποίοι δεν φωνάζουν. Οργανώνονται σιωπηλά, επειδή έχουν ξαναπεράσει την ίδια δοκιμασία και γνωρίζουν ήδη τι πρέπει να κάνουν.
Το πρωί, η βροχή σταματά. Το κρύο, όμως, παραμένει. Τα ρούχα δεν στεγνώνουν. Μια μητέρα στύβει ρούχα πάνω από μια λεκάνη με καφετιά νερά, γνωρίζοντας ότι δεν πρόκειται να στεγνώσουν, αλλά κάνοντας απλώς κάτι επειδή πρέπει να κάνει κάτι. Ένα παιδί περιμένει τυλιγμένο σε ένα παλτό ενηλίκου, που του φτάνει μέχρι τους αστραγάλους. Μια ηλικιωμένη γυναίκα παραμένει καθισμένη πάνω σε έναν αναποδογυρισμένο κουβά, με τα πόδια μέσα στο νερό, επειδή το στρώμα της είναι μουσκεμένο και δεν υπάρχει πουθενά αλλού να καθίσει.
Έπειτα πρέπει να ξαναρχίσει η καθημερινότητα: να βρουν πόσιμο νερό, να περιμένουν στην ουρά για τρόφιμα, να αναζητήσουν ξύλα. Και ίσως την επόμενη νύχτα να βρέξει ξανά.
Αυτές οι σκηνές δεν είναι λογοτεχνικές επινοήσεις. Περιγράφονται εποχή με την εποχή από τις ανθρωπιστικές οργανώσεις, την Πολιτική Προστασία της Γάζας και τους Παλαιστίνιους δημοσιογράφους που εξακολουθούν να καταγράφουν όσα συμβαίνουν επί τόπου. Η μοναδική τους ιδιαιτερότητα είναι ότι επαναλαμβάνονται.
Η φωτιά, μια πολυτέλεια
Για να ζεσταθούν, να στεγνώσουν τα ρούχα τους ή να βράσουν νερό, οι άνθρωποι χρειάζονται φωτιά.
Όμως τα ξύλα είναι δυσεύρετα και πανάκριβα. Το μαγειρικό αέριο, όταν καταφέρνει να εισέλθει στη Γάζα, διατίθεται με δελτίο και πωλείται σε απαγορευτικές τιμές. Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις καταγγέλλουν εδώ και μήνες ότι οι κάτοικοι αναγκάζονται να καίνε ό,τι βρίσκουν: πλαστικά, χαρτόνια, κομμάτια από κατεστραμμένα έπιπλα, παλιά ρούχα. Παιδιά που είναι ήδη εξασθενημένα εισπνέουν αυτούς τους τοξικούς καπνούς σε κλειστούς και περιορισμένους χώρους.
Και όταν όλα είναι μουσκεμένα, ακόμη και αυτά τα υποτυπώδη καύσιμα αρνούνται να ανάψουν.
Τότε απομένει το υγρό κρύο, που δεν χτυπά απότομα, αλλά εγκαθίσταται και παραμένει. Εξαντλεί αργά τα υποσιτισμένα σώματα και, για ένα βρέφος, μπορεί να αρκεί μία και μόνο νύχτα.
Ο υγειονομικός κίνδυνος, μια βραδυφλεγής βόμβα
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), η UNICEF και οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα έχουν καταγράψει, στη διάρκεια των προηγούμενων χειμώνων, την απότομη αύξηση των λοιμώξεων του αναπνευστικού, των οξέων διαρροϊκών νοσημάτων, των δερματικών παθήσεων και των περιστατικών ηπατίτιδας Α.
Οι ασθένειες αυτές πλήττουν έναν πληθυσμό που ζει στοιβαγμένος, χωρίς επαρκείς
ποσότητες πόσιμου νερού, χωρίς σαπούνι, χωρίς στοιχειώδεις συνθήκες ιδιωτικότητας και χωρίς πρόσβαση στην αναγκαία ιατρική περίθαλψη. Το κρύο και η υγρασία επιδεινώνουν όλες αυτές τις καταστάσεις. Τα νοσοκομεία λειτουργούν μερικώς, με ανεπαρκή αποθέματα, όπου εξακολουθούν να λειτουργούν.
Η βροχή δεν δημιουργεί μια καινούργια κρίση. Επιταχύνει όλες τις κρίσεις που ήδη υπάρχουν.
Γιατί οι σκηνές δεν προσφέρουν πλέον προστασία
Θα μπορούσε κανείς να πιστέψει ότι μια σκηνή που άντεξε έναν χειμώνα θα αντέξει και τον επόμενο. Αυτό είναι λάθος.
Το καλοκαίρι τις έφθειρε μέχρι εξαντλήσεως
α περισσότερα καταλύματα στήθηκαν πριν από πολλούς μήνες, ορισμένα ακόμη και πριν από περισσότερο από έναν χρόνο, συχνά με πρόχειρα υλικά: μεταχειρισμένους μουσαμάδες, κομμάτια υφάσματος ραμμένα μεταξύ τους, κομμένους σάκους αλευριού. Ακόμη και οι σκηνές που διανεμήθηκαν από ανθρωπιστικές οργανώσεις δεν είχαν σχεδιαστεί για να αντέξουν επί χρόνια κάτω από τον μεσογειακό ήλιο.
Η υπεριώδης ακτινοβολία διασπά τα πλαστικά υλικά. Τα καλύμματα γίνονται εύθραυστα, λεπτά και ημιδιαφανή, σε τέτοιο βαθμό ώστε να σκίζονται ακόμη και με ένα απλό άγγιγμα. Έχουν γίνει εύθραυστα σαν χαρτί.
Με μια ισχυρή ριπή ανέμου ή μια καταρρακτώδη βροχή, μια σκηνή σε αυτή την κατάσταση απορροφά νερό, υποχωρεί και καταρρέει πάνω σε εκείνους που υποτίθεται ότι θα προστάτευε.
Να τις επισκευάσουν; Με τι μέσα;
Θα έπρεπε να αντικατασταθούν τα καλύμματα και να ανυψωθούν τα δάπεδα με ξύλινες παλέτες, ώστε τα στρώματα να μην έρχονται σε επαφή με το νερό. Θα έπρεπε επίσης να ανοιχτούν αυλάκια αποστράγγισης και να στερεωθούν οι κατασκευές με καινούργια σχοινιά, πασσάλους και καρφιά.
Όμως σχεδόν όλες οι οικογένειες που ζουν σε σκηνές έχουν πλέον χάσει κάθε οικονομικό πόρο. Ο πόλεμος έχει αφανίσει τα εισοδήματα, τις αποταμιεύσεις και τις περιουσίες τους. Ό,τι είχε απομείνει έχει ήδη δαπανηθεί για τρόφιμα, νερό και τις αλλεπάλληλες αναγκαστικές μετακινήσεις τους. Ένας καινούργιος μουσαμάς, όταν βρεθεί, κοστίζει ένα ποσό που σχεδόν κανείς δεν μπορεί να διαθέσει.
Και, πάνω απ’ όλα, σχεδόν κανείς δεν μπορεί να βρει τέτοιους μουσαμάδες, επειδή δεν επιτρέπεται να εισέλθουν στη Γάζα.
Η «διπλή χρήση» ή η τέχνη του να καθιστάς ύποπτη ακόμη και την επιβίωση
Οι ισραηλινές αρχές, μέσω του COGAT (του φορέα του υπουργείου Άμυνας που είναι αρμόδιος για τις δραστηριότητες στα παλαιστινιακά εδάφη), ελέγχουν όλα όσα εισέρχονται στη Γάζα. Εδώ και χρόνια, και με δραστική εντατικοποίηση από τον Οκτώβριο του 2023, υπόκεινται σε αυστηρούς περιορισμούς ορισμένα αγαθά που χαρακτηρίζονται ως «διπλής χρήσης», δηλαδή πολιτικής και δυνητικά στρατιωτικής.
Το Ισραήλ επικαλείται την ανάγκη να αποτραπεί κάθε ενδεχόμενη στρατιωτική αξιοποίηση αυτών των αγαθών. Ωστόσο, υπηρεσίες του ΟΗΕ και μη κυβερνητικές οργανώσεις, όπως η Oxfam, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα και το Νορβηγικό Συμβούλιο Προσφύγων, καταγγέλλουν απορρίψεις αιτημάτων, καθυστερήσεις και αποκλεισμούς που αφορούν απολύτως στοιχειώδη είδη: πασσάλους, ξύλινα ή μεταλλικά πλαίσια, εργαλεία και υλικά επισκευής. Το Shelter Cluster (η ανθρωπιστική ομάδα συντονισμού για την παροχή καταλυμάτων) και το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ (OCHA) έχουν επανειλημμένα επισημάνει ότι φορτία με υλικά κατασκευής καταλυμάτων παραμένουν μπλοκαρισμένα ή απορρίπτονται.
Μια σανίδα για να ανυψωθεί ένα στρώμα μετατρέπεται σε απειλή, ένας πάσσαλος θεωρείται ύποπτος, ένα σφυρί αντιμετωπίζεται ως δυνητικό όπλο. Όταν διευρύνεις διαρκώς την κατηγορία των αντικειμένων που θα μπορούσαν ενδεχομένως να χρησιμοποιηθούν για πολεμικούς σκοπούς, καταλήγεις να συμπεριλαμβάνεις σε αυτήν οτιδήποτε είναι απαραίτητο για την επιβίωση.
Κάθε χειμώνα, οι ανθρωπιστικές οργανώσεις ζητούν να επιτραπεί η μαζική είσοδος υλικών κατασκευής καταλυμάτων πριν από την έναρξη των βροχοπτώσεων. Κάθε χειμώνα, η βροχή φτάνει πριν από τα υλικά. Όταν μια συνέπεια είναι προβλέψιμη, επαναλαμβανόμενη και εκ των προτέρων γνωστή, δεν πρόκειται πλέον για ατύχημα. Πρόκειται για επιλογή.
Ο τέταρτος χειμώνας
Τέσσερις χειμώνες. Αξίζει να σταθούμε για λίγο σε αυτόν τον αριθμό.
2023-2024: Το πρώτο σοκ
Σύμφωνα με το OCHA, περίπου 1,9 εκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή σχεδόν το 90% του πληθυσμού της Γάζας, εκτοπίστηκαν κάποια στιγμή, πολλοί από αυτούς επανειλημμένα. Τον χειμώνα του 2023-2024, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι είχαν στοιβαχτεί στη Ράφα, σε ασφυκτικά γεμάτα σχολεία της UNRWA και σε αυτοσχέδιες σκηνές.
Η UNRWA και ο ΠΟΥ περιέγραφαν πλημμυρισμένα καταλύματα, ατελείωτες ουρές για μία και μοναδική πηγή νερού ή μία τουαλέτα, καθώς και ασθένειες που εξαπλώνονταν με ταχύτητα.
Τότε λέγαμε ότι επρόκειτο για μια φρικτή παρένθεση, η οποία δεν θα μπορούσε να διαρκέσει.
2024-2025: Βρέφη πεθαίνουν από το κρύο
Στα τέλη του 2024, οι υγειονομικές αρχές της Γάζας ανέφεραν τον θάνατο αρκετών βρεφών από υποθερμία στους καταυλισμούς με σκηνές, ιδίως στην περιοχή Αλ-Μαουάσι. Η UNRWA και η UNICEF αναπαρήγαγαν τις σχετικές αναφορές. Βρέφη πέθαναν από το κρύο σε μια ακτή της Μεσογείου, σε απόσταση μόλις λίγων χιλιομέτρων από πόλεις με θέρμανση και νοσοκομεία.
Δεν επρόκειτο πλέον για μια προσωρινή παρένθεση. Είχε μετατραπεί σε ένα σύστημα.
2025-2026: Ο χειμώνας της «εκεχειρίας»
Ο τρίτος χειμώνας ήρθε μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας, τον Οκτώβριο του 2025. Πολλοί ήλπιζαν ότι θα άνοιγαν οι δρόμοι για την ανοικοδόμηση και την παροχή αξιοπρεπών καταλυμάτων. Όταν, όμως, οι καταιγίδες του Δεκεμβρίου έπληξαν τη Γάζα, οι καταυλισμοί πλημμύρισαν και πάλι και πολλές σκηνές παρασύρθηκαν από τους ανέμους. Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις κατήγγειλαν για ακόμη μία φορά τους συνεχιζόμενους περιορισμούς στην εισαγωγή υλικών για την κατασκευή καταλυμάτων.
Η εκεχειρία, τουλάχιστον στα χαρτιά, δεν έβαλε τέλος στον χειμώνα.
Και τώρα
Ο τέταρτος χειμώνας βρίσκει ανθρώπους ακόμη πιο εξαντλημένους, καταλύματα ακόμη πιο φθαρμένα και οικογένειες ακόμη φτωχότερες. Δεν αιφνιδιάζει κανέναν. Πλήττει έναν πληθυσμό που γνωρίζει την καταστροφή από πρώτο χέρι, ξέρει καλά τι τον περιμένει και δεν διαθέτει τίποτε για να προστατευθεί.
Το πιο ανυπόφορο δεν είναι ο αιφνιδιασμός. Είναι η επανάληψη.
«Είναι τόσο δυνατοί»
«Είναι τόσο δυνατοί».
Αυτό λέμε στον εαυτό μας, για να καθησυχάσουμε τη συλλογική μας συνείδηση μπροστά στις εικόνες που φτάνουν από τη Γάζα. Βλέπουμε έναν άνδρα να ξαναστήνει τη σκηνή του μέσα στη βροχή, μια γυναίκα να μαγειρεύει πάνω σε τρεις πέτρες, ανάμεσα στα ερείπια, παιδιά να παίζουν μέσα σε μια λακκούβα με νερό. Λέμε ότι αντέχουν, ότι είναι αξιοθαύμαστοι, και αυτή η σκέψη μάς επιτρέπει να στρέψουμε την προσοχή μας αλλού.
Πίσω, όμως, από τη λέξη «ανθεκτικότητα» βρίσκεται ένας λαός που έχει φτάσει στα όριά του, ένας λαός που έχει εξαντληθεί από δεκαετίες ισραηλινής κατοχής και μήνες αδιάκοπων σφαγών.
Ο άνδρας που ξαναστήνει τη σκηνή του δεν επιδεικνύει ηρωισμό: δεν έχει άλλη επιλογή. Η γυναίκα που μαγειρεύει ανάμεσα στα ερείπια δεν αποτελεί παράδειγμα κάποιας ιδιαίτερης ψυχικής δύναμης: τα παιδιά της πεινούν. Τα παιδιά που παίζουν μέσα στο νερό δεν είναι «ανέμελα»: είναι παιδιά και το σώμα τους προσπαθεί, παρ’ όλα αυτά, να ζήσει την παιδική ηλικία του.
Οι κάτοικοι της Γάζας δεν ζητούν να θαυμάζουμε την ικανότητά τους να επιβιώνουν μέσα στις χειρότερες συνθήκες. Ζητούν να σταματήσει αυτός ο εφιάλτης.
Το να τρέχεις για να γλιτώσεις από τις βόμβες, να εκτοπίζεσαι είκοσι φορές, να ψάχνεις με γυμνά χέρια στα ερείπια και να ζεις με τον διαρκή φόβο ότι θα χάσεις τα παιδιά σου δεν είναι θάρρος. Είναι ψυχολογικό και σωματικό βασανιστήριο, που επιβάλλεται σε μαζική κλίμακα. Οι ομάδες ψυχικής υγείας των Γιατρών Χωρίς Σύνορα και της UNICEF καταγράφουν εδώ και χρόνια τις συνέπειες: τραύματα, εξάντληση, παιδιά που έχουν πάψει να μιλούν, ενήλικες που δεν αισθάνονται πλέον τίποτα.
Κανένας άνθρωπος δεν θα έπρεπε να αναγκάζεται να επιδεικνύει δύναμη μπροστά στον αφανισμό των δικών του ανθρώπων. Το να λέμε ότι οι κάτοικοι της Γάζας είναι ανθεκτικοί ισοδυναμεί με το να τους στερούμε το δικαίωμα να ζουν με ασφάλεια. Έτσι μετατοπίζουμε την προσοχή από όσα τους κάνουν οι άλλοι στον τρόπο με τον οποίο εκείνοι τα υπομένουν. Μετατρέπουμε μια αδικία σε αρετή και μια ευθύνη σε θέαμα.
Δεν πρόκειται για πολιτική, αλλά για στοιχειώδη ανθρώπινη ενσυναίσθηση. Κανένα παιδί δεν θα έπρεπε να κοιμάται μέσα σε λύματα, ανεξάρτητα από τον τόπο όπου γεννήθηκε.
Εν τω μεταξύ, οι θάνατοι συνεχίζονται
Θα ήταν βολικό να πιστέψουμε ότι ο πόλεμος σταμάτησε και ότι το μόνο που απομένει είναι η διαχείριση μιας ανθρωπιστικής κρίσης.
Αυτό δεν είναι αλήθεια.
Από την ανακοίνωση της εκεχειρίας και μετά, οι ισραηλινοί πυροβολισμοί και οι αεροπορικές επιδρομές δεν έχουν σταματήσει. Το υπουργείο Υγείας της Γάζας, οι απολογισμοί του οποίου έχουν κριθεί γενικά αξιόπιστοι από διάφορες υπηρεσίες του ΟΗΕ, εξακολουθεί να καταγράφει συστηματικά νεκρούς.
Άνθρωποι σκοτώνονται σε αεροπορικές επιδρομές, από πυρά κοντά στις γραμμές οριοθέτησης ή στην προσπάθειά τους να επιστρέψουν στα σπίτια και στα χωράφια τους. Εκατοντάδες θάνατοι έχουν καταγραφεί μετά την έναρξη ισχύος της εκεχειρίας, ενώ το OCHA εξακολουθεί να καταγράφει αυτά τα περιστατικά.
Αυτοί οι καθημερινοί θάνατοι δεν αποτελούν πλέον είδηση. Ένα παιδί σκοτώνεται κοντά σε μια αόρατη γραμμή, μια οικογένεια πλήττεται μέσα σε ένα ερειπωμένο σπίτι, ένας άνδρας πυροβολείται ενώ πηγαίνει να μαζέψει ξύλα. Όλα αυτά χάνονται μέσα σε έναν διαρκή θόρυβο στο βάθος.
Ενώ ο κόσμος κοιτάζει τη βροχή, έχει πάψει να κοιτάζει τις βόμβες. Ξεχνά ότι εκείνοι που τρέμουν από το κρύο κάτω από τους μουσαμάδες εξακολουθούν να ακούν τη νύχτα το βουητό των μη επανδρωμένων αεροσκαφών πάνω από τα κεφάλια τους.
Στη Γάζα, δεν έχεις να επιλέξεις ανάμεσα στο να πεθάνεις από το κρύο και στο να πεθάνεις από τις επιδρομές. Ζεις αντιμέτωπος και με τα δύο.
Όσα συμβαίνουν στη Γάζα συνιστούν εγκλήματα πολέμου που διαπράττει το Ισραήλ. Δεν πρόκειται απλώς για συνθήματα ακτιβιστών. Τον Νοέμβριο του 2024, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο εξέδωσε εντάλματα σύλληψης σε βάρος του Μπενιαμίν Νετανιάχου και του Γιοάβ Γκάλαντ, μεταξύ άλλων για τη χρήση της πείνας ως μεθόδου πολέμου.
Η Διεθνής Αμνηστία, η Human Rights Watch και, τον Σεπτέμβριο του 2025, ανεξάρτητη εξεταστική επιτροπή του ΟΗΕ διατύπωσαν συμπεράσματα εξαιρετικά σοβαρού χαρακτήρα, φτάνοντας μέχρι και στο συμπέρασμα ότι διαπράττεται γενοκτονία. Το Ισραήλ δεν βρίσκεται υπεράνω των νόμων ούτε υπεράνω της συνείδησης της ανθρωπότητας.
Τι μπορούμε να κάνουμε εδώ και τώρα
Είναι μεγάλος ο πειρασμός να πούμε ότι έχουν ειπωθεί, γραφτεί και καταγγελθεί τα πάντα και ότι η αδιαφορία έχει πλέον επικρατήσει. Αυτό ακριβώς, όμως, περιμένει από εμάς.
Το Ισραήλ υπολογίζει στην κόπωση της προσοχής μας και στη δική μας ψηφιακή δειλία: στον αντίχειρα που προσπερνά ακόμη μία εικόνα, στον αναστεναγμό και, στη συνέχεια, στη στροφή προς κάτι άλλο. Κάθε φορά που αποστρέφουμε το βλέμμα, επιβεβαιώνουμε ότι ο υπολογισμός του είναι σωστός.
Να απαιτήσουμε το άνοιγμα των συνοριακών περασμάτων
Πρώτα απ’ όλα, πρόκειται για πολιτικό επείγον ζήτημα. Μουσαμάδες, ενισχυμένες σκηνές, χειμερινά είδη πρώτης ανάγκης, ξύλα και καύσιμα περιμένουν συχνά στις πύλες εισόδου της Γάζας. Αυτό που λείπει είναι η άδεια να εισέλθουν μαζικά και χωρίς καθυστέρηση.
Γράψτε στους βουλευτές σας, στους γερουσιαστές σας και στους ευρωβουλευτές σας. Απευθυνθείτε στο υπουργείο Εξωτερικών. Ρωτήστε δημόσια τι κάνει η χώρα σας για να απαιτήσει την άρση των περιορισμών στην εισαγωγή υλικών για καταλύματα και θέρμανση.
Ρωτήστε αν οι εμπορικές και διπλωματικές συμφωνίες με το Ισραήλ εξαρτώνται από τον σεβασμό του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, το οποίο επιβάλλει στην κατοχική δύναμη την υποχρέωση να εξασφαλίζει τις βασικές ανάγκες του άμαχου πληθυσμού.
Στηρίξτε και διαδώστε τις εκστρατείες της Διεθνούς Αμνηστίας, της Human Rights Watch και των μη κυβερνητικών οργανώσεων που προβάλλουν αυτές τις απαιτήσεις.
Μια κυβέρνηση δεν φοβάται την καταιγίδα. Φοβάται τους ψηφοφόρους της.
Να προσφέρουμε βοήθεια, με συγκεκριμένο τρόπο
Οι οργανώσεις που βρίσκονται επί τόπου χρειάζονται πόρους για τη διανομή μουσαμάδων, κουβερτών, ζεστών ρούχων, χειμερινών ειδών πρώτης ανάγκης, καυσίμων, υλικών υγιεινής και ιατρικής περίθαλψης. Η UNRWA, η UNICEF, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, οι Γιατροί του Κόσμου, η Παλαιστινιακή Ερυθρά Ημισέληνος και τοπικές παλαιστινιακές μη κυβερνητικές οργανώσεις εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται, παρά τα εμπόδια.
Ελέγξτε αν η οργάνωση δραστηριοποιείται πράγματι στο πεδίο και αν τηρεί διαφανή οικονομική διαχείριση, και στη συνέχεια προσφέρετε τη συνεισφορά σας. Μια δωρεά δεν υποκαθιστά την πολιτική λύση, αλλά μπορεί να κρατήσει ένα παιδί στεγνό για μία ακόμη νύχτα.
Να σπάσουμε τη σιωπή
Ας μην τους αφήσουμε να ησυχάσουν. Ας μη μένουμε σιωπηλοί με τη δικαιολογία ότι το θέμα προκαλεί αμηχανία.
Σπάστε τη σιωπή στους συνηθισμένους κοινωνικούς σας κύκλους: στη δουλειά, στο τραπέζι, στις οικογενειακές ομάδες ανταλλαγής μηνυμάτων, παντού όπου οι άνθρωποι προτιμούν να αλλάζουν θέμα. Μιλήστε γι’ αυτό στους γύρω σας, ακόμη κι αν δεν βρίσκετε πάντα τις κατάλληλες λέξεις, ακόμη κι αν προκαλείται αμηχανία. Η αμηχανία ενός δείπνου δεν είναι τίποτα μπροστά σε μια νύχτα μέσα στο παγωμένο νερό.
Μοιραστείτε τις μαρτυρίες των Παλαιστινίων δημοσιογράφων, οι οποίοι εργάζονται με κίνδυνο της ζωής τους σε μία από τις πιο θανατηφόρες συγκρούσεις που έχουν καταγραφεί ποτέ για τον Τύπο.
Αναφέρετε τα ονόματά τους και διαδώστε τις εικόνες τους. Όταν ένα μέσο ενημέρωσης μιλά για «ακραία καιρικά φαινόμενα», υπενθυμίστε τον αποκλεισμό των υλικών. Όταν γίνεται λόγος για «εκεχειρία», υπενθυμίστε ότι οι θάνατοι συνεχίζονται. Όταν κάποιος λέει «είναι τόσο δυνατοί», απαντήστε ότι δεν θα έπρεπε να αναγκάζονται να είναι.
Η αδιαφορία είναι πολυτέλεια εκείνων που δεν φοβούνται για τη ζωή τους.
Να μην το συνηθίσουμε
Ίσως αυτό να είναι και το δυσκολότερο. Ύστερα από τρία χρόνια, οι εικόνες μοιάζουν μεταξύ τους και η οργή εξασθενεί, όπως φθείρονται οι μουσαμάδες κάτω από τον ήλιο.
Δεν πρέπει να κανονικοποιήσουμε αυτό που είναι τερατώδες. Όσοι βρίσκονται κάτω από τις σκηνές δεν έχουν την πολυτέλεια να κουραστούν ή να αδιαφορήσουν. Και κάθε χειμώνας που περνά χωρίς αντίδραση καθιστά ακόμη πιθανότερη την επανάληψη της ίδιας κατάστασης τον επόμενο. Η συνήθεια είναι ο καλύτερος σύμμαχος της αδικίας.
Απόψε, κάπου στη Γάζα, μια οικογένεια θα ξαπλώσει σε ένα στρώμα που παραμένει ακόμη υγρό από τη χθεσινή βροχή. Οι γονείς θα ελέγξουν τους πασσάλους και θα σπρώξουν λίγη άμμο προς τη βάση του μουσαμά, για να εμποδίσουν το νερό να εισχωρήσει. Θα μετρήσουν τα παιδιά τους πριν σβήσουν την οθόνη του κινητού τηλεφώνου. Γνωρίζουν ότι η βροχή θα επιστρέψει, ότι κανείς δεν θα έρθει να επισκευάσει τη σκηνή τους και ότι ο κόσμος γνωρίζει τι συμβαίνει.


Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου