Η ΡΩΣΙΑ ΑΝΕΒΑΖΕΙ ΤΟΝ ΠΗΧΗ ΤΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ – Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΟΒΑΤΑΙ ΑΚΟΜΗ ΝΑ ΠΕΙ ΤΗ ΛΕΞΗ «ΠΟΛΕΜΟΣ»
Ένα ολοένα πιο σκοτεινό σκηνικό ασφαλείας διαμορφώνεται στην Ευρώπη, καθώς κυβερνοεπιθέσεις, επιχειρήσεις δολιοφθοράς, drones με εκρηκτικά, επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές και καταγγελλόμενα σχέδια δολοφονίας στελεχών της αμυντικής βιομηχανίας ενισχύουν τους φόβους ότι η αντιπαράθεση με τη Ρωσία έχει περάσει πλέον σε πολύ πιο επικίνδυνη φάση.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και το ΝΑΤΟ εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τον όρο «υβριδικές απειλές» για να περιγράψουν μεγάλο μέρος αυτών των ενεργειών. Στους κόλπους των υπηρεσιών ασφαλείας και της αμυντικής βιομηχανίας, όμως, πληθαίνουν πλέον οι φωνές που θεωρούν ότι αυτή η ορολογία δεν αποτυπώνει επαρκώς την πραγματική ένταση της αντιπαράθεσης.
Στο επίκεντρο βρίσκεται μια σειρά περιστατικών που δυτικές κυβερνήσεις και υπηρεσίες πληροφοριών έχουν αποδώσει στη Ρωσία ή εξετάζουν ως πιθανές επιχειρήσεις ρωσικών υπηρεσιών και συνεργαζόμενων δικτύων. Η Μόσχα απορρίπτει συστηματικά τις κατηγορίες για εκστρατεία δολιοφθοράς στην Ευρώπη.
Η τελευταία υπόθεση που προκάλεσε συναγερμό καταγράφηκε στη Γερμανία, όπου οι Αρχές εντόπισαν πολλαπλά drones και εκρηκτική ύλη στο πλαίσιο έρευνας για απόπειρα επίθεσης στο αεροδρόμιο της Λειψίας/Χάλε, έναν κόμβο ιδιαίτερης σημασίας για εμπορευματικές και στρατιωτικές μεταφορές.
Η γερμανική κυβέρνηση δεν έχει ακόμη αποδώσει επισήμως την επιχείρηση σε συγκεκριμένο κράτος. Δημοσιεύματα που επικαλούνται υπηρεσίες πληροφοριών εξετάζουν έντονα πιθανή ρωσική εμπλοκή, ενώ η Ρωσία αρνείται οποιαδήποτε σχέση με το περιστατικό.
Η υπόθεση πήρε ακόμη σοβαρότερη διάσταση όταν οι ερευνητές εντόπισαν τρίτο drone και ποσότητα εκρηκτικής ύλης στρατιωτικού τύπου κοντά στο αεροδρόμιο. Προηγουμένως είχε βρεθεί άλλο μη επανδρωμένο αεροσκάφος με εκρηκτικά κοντά σε ουκρανικό μεταγωγικό Antonov, το οποίο χρησιμοποιείται για μεταφορές που συνδέονται με την υποστήριξη της Ουκρανίας.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έκανε λόγο για πραγματικές και αυξανόμενες απειλές, ενώ στο Βερολίνο η συζήτηση για την προστασία αεροδρομίων, στρατιωτικών εγκαταστάσεων και κρίσιμων υποδομών έχει περάσει πλέον σε άλλο επίπεδο.
«Ο υβριδικός πόλεμος δεν είναι πλέον τόσο υβριδικός»
Το ερώτημα που απασχολεί πλέον την Ευρώπη είναι εάν ο χαρακτηρισμός «υβριδικός πόλεμος» εξακολουθεί να περιγράφει με ακρίβεια μια κατάσταση στην οποία εμφανίζονται πραγματικά εκρηκτικά, επιχειρήσεις κατά υποδομών και σχέδια φυσικής εξόντωσης ανθρώπων.
Ο Καμίλ Γκραν, πρώην βοηθός γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ για τις αμυντικές επενδύσεις και σήμερα γενικός γραμματέας της ASD Europe, της ευρωπαϊκής ένωσης αεροδιαστημικής και αμυντικής βιομηχανίας, υποστηρίζει ότι η υβριδική σύγκρουση έχει πλέον περάσει σε σαφώς πιο επιθετικό επίπεδο.
Στελέχη μεγάλων ευρωπαϊκών αμυντικών εταιρειών έχουν αυξήσει τα προσωπικά μέτρα προστασίας τους, καθώς η βιομηχανία που τροφοδοτεί την Ουκρανία έχει εξελιχθεί σε ιδιαίτερα ευαίσθητο στόχο.
Χαρακτηριστικό προηγούμενο αποτελεί η υπόθεση του διευθύνοντος συμβούλου της γερμανικής Rheinmetall, Άρμιν Πάπεργκερ. Το 2024 αμερικανικές και δυτικές υπηρεσίες είχαν αναφέρει ότι αποκάλυψαν ρωσικό σχέδιο δολοφονίας του. Η Μόσχα απέρριψε τις κατηγορίες ως ψευδείς.
Η υπόθεση αυτή είχε προκαλέσει ιδιαίτερη ανησυχία επειδή οι πληροφορίες έκαναν λόγο για ευρύτερη εκστρατεία εναντίον στελεχών ευρωπαϊκών αμυντικών εταιρειών που συμμετείχαν στην παραγωγή και αποστολή οπλικών συστημάτων προς την Ουκρανία.
Την εικόνα της κλιμάκωσης ενίσχυσε και το πρόσφατο περιστατικό στη Μαύρη Θάλασσα. Η Ρουμανία κατέστρεψε μη επανδρωμένο θαλάσσιο όχημα που έφερε εκρηκτικά και είχε εντοπιστεί κοντά στο μεγάλο ενεργειακό έργο Neptun Deep.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε το περιστατικό μέρος μιας κλιμακούμενης εκστρατείας απειλών και μίλησε ευθέως για «υβριδικό πόλεμο». Η δημόσια απόδοση κάθε επιμέρους περιστατικού στη Ρωσία απαιτεί, ωστόσο, προσοχή, καθώς σε ορισμένες υποθέσεις οι έρευνες δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί.
Η ευρωπαϊκή ανησυχία έχει ενισχυθεί και από τις προηγούμενες επιχειρήσεις με εκρηκτικά δέματα σε κέντρα logistics στη Γερμανία, την Πολωνία και τη Βρετανία. Ευρωπαϊκές αστυνομικές και εισαγγελικές Αρχές έχουν συνδέσει αυτές τις επιχειρήσεις με πιθανό δίκτυο της ρωσικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών GRU, ενώ οι έρευνες έχουν ταυτοποιήσει δεκάδες εμπλεκόμενους.
Οι επιχειρήσεις αυτές θεωρούνται ιδιαίτερα επικίνδυνες επειδή ορισμένες συσκευές φέρονται να είχαν σχεδιαστεί ώστε να προκαλέσουν πυρκαγιές ακόμη και μέσα σε αεροσκάφη μεταφοράς φορτίου.
Στην Πολωνία, παράλληλα, κυβερνοεπίθεση στα τέλη του 2025 έθεσε στο στόχαστρο περισσότερες από 30 εγκαταστάσεις αιολικής και φωτοβολταϊκής ενέργειας και μονάδες συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας.
Οι πολωνικές Αρχές ξεκαθάρισαν ότι δεν προκλήθηκε γενικευμένο blackout, χαρακτήρισαν όμως την επιχείρηση την πρώτη καθαρά καταστροφική κυβερνοεπίθεση εναντίον του ενεργειακού τομέα της χώρας.
Για τη Βαρσοβία, η υπόθεση αποτέλεσε μία ακόμη προειδοποίηση για το πόσο εύκολα μια κυβερνοεπίθεση μπορεί να μετατραπεί σε πραγματικό ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Η Ευρώπη φοβάται τη λέξη «πόλεμος»
Μέσα σε αυτή την ατμόσφαιρα, η συζήτηση έχει μεταφερθεί πλέον στο ίδιο το λεξιλόγιο που χρησιμοποιούν η Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ.
Ο επίσημος ορισμός των υβριδικών απειλών καλύπτει ένα ευρύ φάσμα συντονισμένων ενεργειών: κυβερνοεπιθέσεις, οικονομική πίεση, παραπληροφόρηση, κατασκοπεία, δολιοφθορά, χρήση στρατιωτικών ή τεχνολογικών μέσων και άλλες επιχειρήσεις που παραμένουν κάτω από το όριο ενός κλασικού, επίσημα αναγνωρισμένου πολέμου.
Ακριβώς αυτή η «γκρίζα ζώνη» αποτελεί το σημαντικότερο πλεονέκτημα για εκείνον που πραγματοποιεί τις επιχειρήσεις. Κάθε χτύπημα μπορεί να εμφανίζεται ως μεμονωμένο περιστατικό, να δημιουργεί αμφιβολίες ως προς τον δράστη και να μην είναι αρκετό από μόνο του για να προκαλέσει στρατιωτική απάντηση.
Για την Ευρώπη και το ΝΑΤΟ η ορολογία έχει τεράστια πολιτική σημασία. Ο χαρακτηρισμός μιας κατάστασης ως ανοιχτού πολέμου θα άλλαζε δραματικά τη δημόσια συζήτηση και θα δημιουργούσε πίεση για πολύ ισχυρότερα αντίμετρα.
Θα είχε επίσης οικονομικές συνέπειες. Μια επίσημη παραδοχή ότι ευρωπαϊκά κράτη βρίσκονται ήδη σε άμεση πολεμική σύγκρουση με τη Ρωσία θα μπορούσε να επηρεάσει επενδύσεις, ασφαλιστικές αγορές, κόστος χρηματοδότησης και συνολικά την αντίληψη κινδύνου για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Το ΝΑΤΟ, πάντως, έχει ήδη εγκαταλείψει σε μεγάλο βαθμό τη γλώσσα της απλής «απειλής». Ο Τζέιμς Απατουράι, αναπληρωτής βοηθός γενικός γραμματέας της Συμμαχίας για την καινοτομία, τις υβριδικές και κυβερνοαπειλές, έχει επισημάνει ότι η Ρωσία έχει εντείνει τις υβριδικές επιχειρήσεις απέναντι σε κράτη-μέλη.
Η Συμμαχία έχει απαντήσει με ενίσχυση της επιτήρησης κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών, ανάπτυξη ναυτικών και άλλων στρατιωτικών μέσων στη Βαλτική και μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών πληροφοριών και κυβερνοασφάλειας.
Μετά τις ζημιές σε καλώδια και άλλες υποθαλάσσιες υποδομές στη Βαλτική, το ΝΑΤΟ ενεργοποίησε την επιχείρηση Baltic Sentry, αυξάνοντας τη στρατιωτική παρουσία και την επιτήρηση στην περιοχή.
Η Γερμανία και άλλες χώρες της Βαλτικής προχωρούν πλέον και σε κοινές δομές αντιμετώπισης της απειλής των drones, καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θεωρούν ότι τα φθηνά μη επανδρωμένα συστήματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν με δυσανάλογα μεγάλο αποτέλεσμα απέναντι σε αεροδρόμια, ενεργειακές εγκαταστάσεις και στρατιωτικούς κόμβους.
Η σοβαρότητα των δυτικών ανησυχιών φάνηκε και από την ασυνήθιστη επίσκεψη του διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ στη Μόσχα αυτή την εβδομάδα.
Αμερικανικά μέσα, επικαλούμενα πηγές με γνώση των συνομιλιών, ανέφεραν ότι ο επικεφαλής της CIA μετέφερε προειδοποίηση προς τη ρωσική πλευρά να μην επιχειρήσει οποιαδήποτε ενέργεια εναντίον κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υποβάθμισε πάντως τη συγκεκριμένη ερμηνεία, χαρακτηρίζοντας την επίσκεψη περίπου «ρουτίνας» και δηλώνοντας ότι δεν θεωρεί πως ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα επιτεθεί σε έδαφος του ΝΑΤΟ. Άλλες αμερικανικές πηγές επιμένουν ότι το ζήτημα συζητήθηκε, χωρίς να αποτελεί απαραίτητα το μοναδικό αντικείμενο της αποστολής του Ράτκλιφ.
Στο παρασκήνιο, δυτικές υπηρεσίες εξακολουθούν να εξετάζουν σενάρια στα οποία η Μόσχα θα μπορούσε να δοκιμάσει την αποφασιστικότητα της Συμμαχίας με μια ενέργεια περιορισμένης κλίμακας, σχεδιασμένη έτσι ώστε να προκαλέσει αμφιβολία για το εάν δικαιολογείται ενεργοποίηση μιας πλήρους στρατιωτικής απάντησης.
Αυτό ακριβώς θεωρούν ορισμένοι ειδικοί ότι αποτελεί την ουσία της ρωσικής στρατηγικής: διαρκής μετακίνηση του ορίου της ανοχής.
Ο Καμίλ Γκραν περιγράφει τη διαδικασία με την εικόνα του «βραστού βατράχου». Ένα περιστατικό που σήμερα θεωρείται ακραίο, ύστερα από λίγο ενσωματώνεται στη νέα κανονικότητα. Στη συνέχεια ακολουθεί ένα ακόμη σοβαρότερο, μετακινώντας σταδιακά το σημείο στο οποίο η Ευρώπη θεωρεί ότι πρέπει να αντιδράσει.
Η σύγκριση που χρησιμοποιεί είναι ενδεικτική. Η δυτική υποστήριξη προς την Ουκρανία ξεκίνησε το 2022 με πολύ περιορισμένο στρατιωτικό εξοπλισμό και μέσα σε λίγα χρόνια έφθασε σε άρματα μάχης, προηγμένα συστήματα αεράμυνας και πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς.
Κατά την εκτίμησή του, η Ρωσία επιχειρεί μια ανάλογη, σταδιακή κλιμάκωση απέναντι στην Ευρώπη, από κυβερνοεπιθέσεις και επιχειρήσεις επιρροής προς ολοένα πιο επικίνδυνες φυσικές ενέργειες.
Για τους επικριτές της σημερινής ευρωπαϊκής προσέγγισης, το μεγαλύτερο ρίσκο βρίσκεται ακριβώς στην προσαρμογή. Η επανάληψη των περιστατικών μπορεί να οδηγήσει κυβερνήσεις και κοινωνίες να θεωρούν φυσιολογικό ένα επίπεδο εχθρικής δραστηριότητας που πριν από λίγα χρόνια θα προκαλούσε συναγερμό.
Η Ευρώπη εξακολουθεί να αποφεύγει τη λέξη «πόλεμος», επειδή γνωρίζει το πολιτικό, στρατιωτικό και οικονομικό βάρος της. Τα γεγονότα, όμως, πιέζουν συνεχώς αυτή τη διαχωριστική γραμμή. Drones με εκρηκτικά, επιχειρήσεις σε ενεργειακές και μεταφορικές υποδομές, κυβερνοεπιθέσεις και καταγγελλόμενα σχέδια δολοφονίας δεν αποτελούν πλέον θεωρητικές «απειλές».
Αποτελούν πραγματικές επιχειρήσεις στη γκρίζα ζώνη ανάμεσα στην ειρήνη και στην ανοιχτή σύγκρουση — και το κρίσιμο ερώτημα για το ΝΑΤΟ είναι πόσο ακόμη μπορεί να μετακινηθεί αυτή η γραμμή χωρίς αποφασιστικότερη απάντηση.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου