ΤΟ ΙΡΑΝ ΔΕΝ ΑΛΛΑΖΕΙ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ, ΑΛΛΑΖΕΙ ΤΑΚΤΙΚΗ
Η επιβεβαίωση του Δρα Δημ. ΣταθακόπουλουΣτις 3 Μαρτίου 2026, σε ανάλυσή μου στο Militaire, υποστήριξα ότι το κλειδί για την κατανόηση των εξελίξεων στο Ιράν δεν βρισκόταν ούτε στην οικονομία ούτε στις κυρώσεις, αλλά σε μια βαθύτερη πολιτισμική και ιδεολογική παράμετρο.
Στην έννοια της ezzat (عزت), δηλαδή της τιμής, της αξιοπρέπειας και του εθνικού κύρους.
«Η μετάβαση εξουσίας δεν επιτρέπεται να παρουσιαστεί ως αδυναμία. Ακόμη και πιθανή στρατηγική αναδίπλωση έναντι της Δύσης θα ενταχθεί στο αφήγημα της αξιοπρεπούς ισχύος».
Τρεις μήνες αργότερα, οι εξελίξεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν φαίνεται να επιβεβαιώνουν ακριβώς αυτή τη θεμελιώδη παρατήρηση.
Η συμφωνία που έχει ανακοινωθεί μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, με τη μορφή μνημονίου κατανόησης και με προοπτική ευρύτερης διευθέτησης, δεν παρουσιάζεται από το Ιράν ως υποχώρηση.
Αντιθέτως, η ιρανική πλευρά την εντάσσει σε ένα αφήγημα εθνικής επιτυχίας, υποστηρίζοντας ότι η Ισλαμική Δημοκρατία εξανάγκασε τις Ηνωμένες Πολιτείες σε διαπραγμάτευση υπό όρους σεβασμού της ιρανικής κυριαρχίας.
Αυτό ακριβώς ήταν το σημείο που συχνά διέφευγε από πολλές δυτικές αναλύσεις.
Το ιρανικό σύστημα δεν λειτουργεί αποκλειστικά με όρους κρατικού συμφέροντος δυτικού τύπου. Λειτουργεί ταυτόχρονα ως πολιτικό, θρησκευτικό και πολιτισμικό σύστημα, στο οποίο η εικόνα της ισχύος έχει σχεδόν την ίδια σημασία με την ίδια την ισχύ.
Για τον λόγο αυτό είχα επίσης επισημάνει ότι η Ισλαμική Δημοκρατία διαθέτει ισχυρούς μηχανισμούς απορρόφησης κραδασμών ήτοι θεσμική συνέχεια,
στρατιωτική επιτήρηση,
αφηγηματική κυριαρχία.
Οι τελευταίες εξελίξεις καταδεικνύουν ακριβώς αυτόν τον μηχανισμό. Παρά την πολεμική αναμέτρηση των τελευταίων μηνών, η Τεχεράνη εμφανίζεται προς το εσωτερικό ακροατήριό της όχι ως ηττημένη δύναμη αλλά ως κράτος που διαπραγματεύεται από θέση αξιοπρέπειας και διατηρεί τις βασικές στρατηγικές του επιδιώξεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η δεύτερη εκτίμηση που είχα καταγράψει τον Μάρτιο του ’26.
Τότε είχα αναφέρει ως πιθανό σενάριο τη «Διαχειριστική
Προσαρμογή», δηλαδή την ανάδειξη ενός λιγότερο χαρισματικού αλλά αποτελεσματικού μηχανισμού διαχείρισης ισορροπιών, ο οποίος θα μπορούσε να επιδιώξει τακτική εξομάλυνση με τη Δύση χωρίς εγκατάλειψη των στρατηγικών επιλογών της χώρας.
Η σημερινή εικόνα μοιάζει εντυπωσιακά με αυτή την πρόβλεψη.
Το Ιράν φαίνεται διατεθειμένο να αποδεχθεί μια διαδικασία αποκλιμάκωσης, οικονομικής ανακούφισης και πιθανής σταδιακής άρσης περιορισμών, χωρίς όμως να εγκαταλείπει τον πυρήνα της στρατηγικής του.
Το πυρηνικό ζήτημα μεταφέρεται σε επόμενο στάδιο διαπραγμάτευσης και δεν επιλύεται άμεσα, γεγονός που δείχνει ότι η Τεχεράνη επιδιώκει χρόνο, οικονομική ανάσα και πολιτική σταθερότητα χωρίς να απεμπολεί τα βασικά διαπραγματευτικά της χαρτιά.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι τα ίδια τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης και κρατικοί αξιωματούχοι δεν παρουσιάζουν τη συμφωνία ως ιστορική συμφιλίωση με τις ΗΠΑ, αλλά ως μια επιτυχημένη τακτική φάση ενός μακρόχρονου στρατηγικού ανταγωνισμού.
Με άλλα λόγια, η Ισλαμική Δημοκρατία δεν αλλάζει ταυτότητα.
Αλλάζει τακτική.
Αυτό ακριβώς ήταν το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης του Μαρτίου.
Όσοι περίμεναν κατάρρευση του καθεστώτος, ιδεολογική μετάλλαξη ή άνευ όρων προσχώρηση στη δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας, φαίνεται να υποτίμησαν τη βαθιά ιστορική μνήμη του περσικού κράτους και την ικανότητά του να μετατρέπει ακόμη και μια αναδίπλωση σε αφήγημα εθνικής επιτυχίας.
Η ουσία είναι ότι το Ιράν δεν χρειάζεται να κερδίσει στρατιωτικά για να ισχυριστεί ότι νίκησε.
Αρκεί να διατηρήσει αυτό που θεωρεί υπέρτατο πολιτικό αγαθό:
Την ezzat, την εθνική αξιοπρέπεια.
Και ακριβώς γύρω από αυτήν την έννοια φαίνεται να οικοδομείται σήμερα η νέα φάση των αμερικανοϊρανικών σχέσεων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου